FUMAARZUUR
In
overleg met uw behandelend dermatoloog heeft u besloten Fumaarzuur te gaan
gebruiken voor de behandeling van psoriasis. Uit onderzoek is gebleken dat
Fumaarzuur voor de behandeling van psoriasis van de huid een effectief middel
is. Ondanks dat het al sinds 1981 in Nederland wordt gebruikt is Fumaarzuur hier
nog niet officieel geregistreerd als geneesmiddel tegen psoriasis. Het middel is
op dit moment alleen in Duitsland officieel geregistreerd. Er is nog weinig
bekend over de precieze
werking van Fumaarzuur, en de kennis over bijwerkingen op lange termijn, is
beperkt. Daarom moet de voorschrijvend arts naast een recept, een zogenaamde
artsenverklaring afgeven, om het middel bij de apotheek te kunnen verkrijgen.
Dit is ook de reden dat wij u vragen de bijgevoegde patiëntenverklaring
in te vullen (zie laatste pagina van dit boekje).
Voor
welke patiënten?
In aanmerking voor Fumaarzuurtherapie komen patiënten met een matig ernstige
tot ernstige psoriasis, al dan niet met gewrichtsklachten, bij wie de
huidafwijkingen snel terugkomen na ditranoltherapie of lichttherapie en bij wie
andere onderhoudsbehandelingen met Methotrexaat tabletten, Neotigason
(tabletten met vitamine A afgeleide stoffen) en/of Neoral (tabletten met
ciclosporine) onvoldoende effectief bleken of niet te accepteren bijwerkingen
veroorzaakten.
Voor welke patiënten niet?
Onderstaande patiënten mogen géén fumuraten gebruiken:
• patiënten die jonger zijn dan 17 jaar
• patiënten met hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk, nier- en leverziekten,
ernstige maag-darm klachten en bloed- of lymfeklierkanker, zwangere vrouwen en
vrouwen die borstvoeding geven (zie kopje zwangerschap).
Bijwerkingen
op korte termijn
De meest voorkomende bijwerkingen van Fumaarzuur op korte termijn zijn:
• opvliegers (50% van alle patiënten)
• vermoeidheid (20%)
• diarree (15%) en buikkrampen (15%)
Deze klachten worden echter meestal goed verdragen en zijn zelden een reden om
met de therapie te moeten stoppen. Verder kan Fumaarzuur van invloed zijn op met
name de nieren, de lever, en het bloed. Bij 65% van de patiënten treedt een
vermindering op van het aantal bloedcellen, en bij ongeveer 35% is er een
vermindering van het aantal witte bloedlichaampjes. Ook de leverenzymen stijgen
bij ongeveer 40% van de patiënten, maar deze stijging normaliseert meestal na
verloop van tijd weer. Andere bijwerkingen die in veel mindere mate voor komen
zijn:
•
slokdarmpijn
• maagpijn en/of maagzweer
• braken/misselijkheid/algemeen onwel bevinden
• nierfunctiestoornissen
• cholesterol verhoging
• een koortsig gevoel
• jeuk, duizeligheid
• gewichtstoename
• oedeem (vochtophoping) in de benen
Bijwerkingen op lange termijn
De bijwerkingen die hierboven vermeld staan, zijn in wisselende mate beschreven
bij mensen die tot drie jaar behandeld werden met Fumaarzuur. Voor een nog
langere behandeling met Fumaarzuur is onbekend of er bijwerkingen zijn anders
dan hierboven beschreven, en of deze al dan niet ernstig zijn. Op dit moment
zijn er op basis van de ervaringen met mensen die al jaren lang Fumaarzuur
gebruiken, geen aanwijzingen dat men op lange termijn een ernstig risico loopt
wat betreft de gezondheid. Geheel uit te sluiten is dit echter niet.
Zwangerschap
De mogelijkheid bestaat dat Fumaarzuurtherapie
de vrucht beschadigd.
Daarom wordt vrouwen aangeraden
een zwangerschap te voorkomen door
adequate anticonceptie. Bij gebruik van
de ‘pil’ (anticonceptie) moeten aanvullende
maatregelen genomen worden
wanneer in de aanvangfase van de
Fumaarzuurtherapie braken of diarree
als bijwerking optreden.
Gewrichtsklachten
Gewrichtsklachten bij psoriasis kunnen
ook goed reageren op fumaarzuurtherapie.
Belangrijk
In het algemeen geldt voor alle
patiënten dat zij, na overleg met hun
behandelend dermatoloog, bereid
moeten zijn beperkingen van de
Fumaarzuurtherapie te accepteren.
Hoe effectief is Fumaarzuur?
De effectiviteit van fumaraten is niet
altijd op gelijke wijze onderzocht.
Daarom is het moeilijk om studies over
de effectiviteit met elkaar te vergelijken,
en precieze getallen te geven over de
effectiviteit van fumaraten. Gemiddeld
blijkt echter dat bij 1 op de 4 mensen
(24%) de psoriasis na 16 weken behandeling
met fumaraat geheel verdwenen
is. Bij 60-80% van de psoriasispatiënten
treedt flinke verbetering op, mits het
middel goed verdragen wordt.
Beschikbaarheid en toedieningsvormen
Wanneer uw dermatoloog u fumaraten
voorschrijft, zal uw eigen apotheek de
fumaraattabletten meestal moeten
bestellen. Dit kan een aantal dagen in
beslag nemen. Meestal kunt u uw medicijnen
daarom niet onmiddellijk meekrijgen
bij de apotheek. Omdat fumaraten
een niet geregistreerd medicijn zijn,
kan het voorkomen dat de apotheek bij
ieder recept een artsenverklaring zal
vragen ten behoeve van de inspectie
Volksgezondheid.
De tabletten zijn beschikbaar als Fumaraat 30 tabletten, en Fumaraat 120 tabletten.
Dosering
In het algemeen begint men met een lage dosis en wordt de dosis langzaam
verhoogd tot het toegestane maximum.
Als de huidafwijkingen (grotendeels)
verdwenen zijn, kan worden volstaan
met een lagere onderhoudsdosis.
Het doseringsschema is volgens onderstaand
schema:
Week 1: 1 maal daags 1 tablet Fumaraat-30
Week 2:
2 maal daags 1 tablet Fumaraat-30
Week 3:
3 maal daags 1 tablet Fumaraat-30
Week 4:
1 maal daags 1 tablet Fumaraat-120
Week 5:
2 maal daags 1 tablet Fumaraat-120
Week 6:
3 maal daags 1 tablet Fumaraat-120
Week 7:
2 maal daags 2 tabletten Fumaraat-120
Week 8:
2 maal daags 2 tabletten Fumaraat-120
+ 1 maal daags 1 tablet Fumaraat-120
Week 9:
3 maal daags 2 tabletten Fumaraat120
Als de tabletten goed verdragen worden, kan soms ook sneller worden gestegen
met de dosering, bijvoorbeeld
per halve in plaats van per hele week
een tablet toevoegen. Doe dit echter
nooit op eigen initiatief. Uw behandelend
dermatoloog zal bepalen volgens
welke schema de fumaraat dosering
wordt opgebouwd.
De maximale dosis is dus bereikt in week 9 en bedraagt 6 tabletten
Fumaraat-120 per dag. Deze maximale
dosering blijft gehandhaafd totdat vrijwel
alle psoriasisplekken verdwenen
zijn. Wanneer de maximale dosering na
12 weken nog geen verbetering geeft,
dan werkt het middel niet en wordt de
fumaraattherapie gestopt. Dit kan zonder
afbouwschema.
Wanneer wel een goed resultaat wordt
bereikt en vrijwel alle psoriasis weg
is, kan de dosis worden afgebouwd: per week wordt 1 Fumaraat-120 tablet
minder gegeven (zie afbouwschema:
omgekeerd schema zoals hierboven is
vermeld).
De gemiddelde onderhoudsdosering bedraagt 2 tot 3 tabletten Fumaraat-120 per dag.
Wijze van innemen
De tabletten dienen in hun geheel te
worden ingenomen, zonder kauwen
of doormidden breken, bij voorkeur
direct na de maaltijd. De tabletten zijn
namelijk beschermd met een speciaal maagsap- beschermend laagje (‘enteric
coated’) zodat ze ongeschonden de
maag passeren en pas in de darm
uiteen vallen. Hierdoor worden maagklachten
in belangrijke mate voorkomen.
Als dit laagje niet meer intact is,
kunnen er dus maagklachten ontstaan.
Controles
Gezien de mogelijkheid van bijwerkingen
op korte termijn en de onbekendheid
met bijwerkingen op lange termijn
(>3 jaren) is zorgvuldige controle van
uw bloed en urine via uw dermatoloog
absoluut noodzakelijk. Maandelijks in
de eerste drie maanden, vervolgens
afhankelijk van de gevonden uitslagen
eenmaal per drie maanden en na één
jaar eenmaal per zes maanden.
Aanvullende Fumaarzuurtherapie
Naast de behandeling met fumaraattabletten,
bestaat de klassieke Fumaarzuurtherapie
ook uit de behandeling
met Fumaarzuurzalf en een speciaal
dieet. Het gunstige effect van Fumaarzuurzalf
en dieet is echter omstreden:
een aantal patiënten meldt een gunstig
effect, maar een groot aantal merkt
geen effect. Wetenschappelijk bewijs
dat de zalf en de dieetmaatregelen
effectief zijn, is nooit geleverd. Aanvullende
Fumaarzuurtherapie wordt dan
ook ontraden.
2007
30-07-2007 (JRM) - www.huidziekten.nl