PERIANALE
FISTEL
INLEIDING
Hier vindt u een globaal overzicht van de klachten en oorzaak van een
peri-anale fistel en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden.
Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van een aandoening
de situatie voor iedereen weer anders kan zijn.
WAT IS EEN FISTULA ANI?
Een fistel is een onnatuurlijke verbinding van een lichaamsholte of van
een klier met de huid. Een lichaamsholte kan bijvoorbeeld een darm zijn
of een afvoerbuis van een orgaan. Meestal ontstaat een fistel na een
ontsteking. Vanuit de lichaamsholte of klier heeft de ontsteking zich
tot de huid uitgebreid (bijvoorbeeld als een abces naast de anus) en is
vervolgens spontaan of na insnijding doorgebroken. Wanneer de
ontstekingsverschijnselen zijn verdwenen, kan er een fistel overblijven.
Soms lijkt het erop of het fistelwondje is genezen, maar na enige tijd
komt er toch weer vuil of vocht uit.
Een peri-anale fistel (of fistula ani) is een verbinding tussen de
endeldarm en de huid. Het ontstaat meestal na een ontsteking in een
anaalplooi of anaalkliertje. De ontsteking breidt zich uit in de
sluitspier van de anus en vervolgens naar de huid. Wanneer de ontsteking
door de huid heen is gebroken, kan er een fistel overblijven. De fistel
loopt daardoor bijna altijd door het onderste deel van de sluitspier van
de anus. De fistelgang kan een rechtstreeks verloop hebben naar de
endeldarm, maar kan ook heel gecompliceerd verlopen (bijvoorbeeld
kronkelig en eventueel met zijvertakkingen, of hogerop door de
sluitspier heen). Het kan dus zijn, dat bijvoorbeeld een fistelopening
bij de rechter bil een inwendige verbinding heeft met de linkerkant van
de endeldarm.
WAT IS DE OORZAAK?
Waarom deze aandoening bij de ene mens wel en bij de ander niet
voorkomt, is niet bekend. Het is niet duidelijk of het bijvoorbeeld te
maken heeft met een bepaald stoelgangspatroon.
WAT VOOR KLACHTEN GEEFT EEN PERI-ANALE FISTEL?
Een peri-anale fistel veroorzaakt meestal verontreiniging: regelmatig
komt er vuil of vocht uit. Ook kan er af en toe weer een abcesje
ontstaan, die zich via de fistel ontlast.
ZIJN ER NOG ONDERZOEKEN NODIG?
Meestal zijn de klachten en de bevindingen bij onderzoek duidelijk
genoeg om de diagnose te kunnen stellen. Nader onderzoek is dan ook
meestal niet nodig.
In zeldzame gevallen kan een peri-anale fistel een uiting zijn van een
onderliggende darmziekte. Uw klachten en de bevindingen bij het
lichamelijk onderzoek kunnen hier al op wijzen. In dat geval is er wel
nader onderzoek nodig in de vorm van darmfoto's en een kijkonderzoek in
de darm (endoscopie). Daarmee kan de ernst van de eventueel
onderliggende darmziekte worden vastgesteld.
WAT ZIJN DE BEHANDELINGSMOGELIJKHEDEN?
Er is eigenlijk maar één afdoende behandelingsmogelijkheid en dat is
een chirurgische behandeling waarvoor u meestal een paar dagen moet
worden opgenomen. Bij de operatie wordt het verloop van de fistelgang
vastgesteld en wordt de fistelgang helemaal opengelegd. Wanneer de
fistel door het onderste deel van de sluitspier van de anus verloopt -
en dat is doorgaans het geval - wordt ook dit deel van de sluitspier
doorgenomen en opengelegd. Er blijft echter genoeg sluitspierweefsel
over om incontinentie te voorkomen. Bij gecompliceerde fistels kan -
afhankelijk van de ingewikkeldheid - wel eens een andere
operatieprocedure nodig zijn. De arts zal in dat geval die andere
procedure met u bespreken.
MOGELIJKE COMPLICATIES VAN DE OPERATIEVE BEHANDELING
Geen enkele ingreep is vrij van de kans op complicaties. Zo zijn er ook
bij deze operatie de normale risico's op complicaties van een operatie,
zoals trombose, nabloeding, wondinfectie.
De ingrepen vinden plaats in een bloedvaatrijk gebied (de anus) en
bovendien wordt de wond opengelaten. Daarom kan na de behandeling wat
bloedverlies optreden. De kans op wondinfectie is nauwelijks aanwezig,
omdat de wonden geheel worden opengelaten.
Bij deze ingrepen wordt geopereerd in de nabijheid van - of aan een deel
van de sluitspier van de anus. De vraag doet zich daarom voor of dit
gevaar op kan leveren voor de continentie. Onder continentie van de anus
verstaan we het vermogen om lucht (winden), vocht (slijm, diarree) en
ontlasting onder controle te houden. In het begin kan er zeker sprake
zijn van enig verlies van controle van de sluitspier met name op winden,
maar mogelijk ook op vocht. Zeker omdat de wonden open zijn. Dit
betekent dat wanneer men een windje of wat vocht voelt aankomen, men de
sluitspier bewust moet aanspannen, terwijl dat voorheen moeiteloos en
bijna onbewust ging. Men moet dus de continentie wat meer bewust gaan
beheersen. Meestal is dit van tijdelijke aard. Helaas kan echter in een
klein aantal gevallen het verlies van deze controle blijvend zijn.
Vooral het verlies van wat vocht (verlies van anaal slijm met of zonder
ontlastingsvezels, soiling genoemd) kan hinderlijk zijn.
NA DE BEHANDELING
Omdat de wonden worden opengelaten zal er zeker wat ongemak bestaan, en
net na de operatie zeker ook pijnklachten. Na behandeling zal het
wondgebied bij de anus bedekt zijn met een gaasje en meestal krijgt u
een recept voor gazen mee naar huis.
Het wondgebied moet regelmatig worden schoongespoeld, met name na de
stoelgang, maar ook tussendoor. Twee à drie keer per dag is doorgaans
voldoende. Met de douche kunt u het gebied gemakkelijk schoon spoelen,
zo nodig na een zitbadje met wat zout of zeep (zoals Biotex groen,
Badedas, etc.).
Bij pijn is het innemen van een eenvoudige pijnstiller (Paracetamol)
meestal voldoende. Na de ingreep zal de stoelgang zacht gehouden moeten
worden, hiervoor krijgt u waarschijnlijk een recept mee naar huis.
2003