knop homepagina knop zakboek knop folders knop farmacotherapeutisch kompas google knop pubmed knop emedicine knop links knop huidstichting knop link

    

patientenverenigingen dermatologie
   

Landelijke richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie

Acneiforme dermatosen 2013
    samenvatting rosacea 2012
Actinische keratose 2017
    samenvatting actinische keratose 2012
Atopisch eczeem 2007
    samenvatting atopisch eczeem 2012
Atopisch eczeem 2014
    verbandmiddelen bij atopisch eczeem 
Azathioprine offlabel bij huidziekten 2010
Basaalcelcarcinoom 2014 (gedeeltelijk herzien)
Biologicals, richtlijn verantwoord gebruik 2011
Chemische peelings 2014

Congenitale Melanocytaire Naevi 2017
Contacteczeem 2013
Cosmetische behandelingen in de Dermatologie 2014
Decubitus 2011
    samenvatting decubitus 2012
Dermatomyositis 2005
    samenvatting dermatomyositis 2012
Dermatitis herpetiformis en coeliakie 2008
    samenvatting dermatitis herpetiformis en coeliakie 2012
Diabetische voet 2006, hoofdzaken
Diabetische voet 2006, onderbouwing
    samenvatting diabetische voet 2012
Diepe veneuze trombose en longembolie 2008
Diep veneuze ziekte 2014
Diphenciprone bij alopecia areata 2014 (concept)
Erysipelas 2013
Finasteride bij vrouwen met alopecia androgenetica 2013
Hemorro´den 1994

Hidradenitis suppurativa 2017

     samenvatting hidradenitis suppurativa 2012

Hyperhidrosis (behandeling met botuline) 2017

Infectiepreventie bij chirurgische ingrepen 2017
Isotretinoine bij vrouwen 2005
Laserbehandeling 2004
Lichen planus 2013
Lichen sclerosus 2012
Lipo-oedeem 2014
    samenvatting lipoedeem 2014 
Liposuctie 2014
Lokale corticostero´den 2000
Lyme Borreliose 2004
    samenvatting Lyme Borreliose 2012
Lyme Borreliose 2013
Lymfoedeem 2014
    samenvatting lymfoedeem 2014
Melanoom 2012
Melanoom aanvulling 2015
Meningitis 1997
Plaveiselcelcarcinoom 2010
    samenvatting plaveiselcelcarcinoom 2012
Psoriasis 2011
    samenvatting psoriasis 2012
SOA richtlijn 2012
SOA richtlijn 2014 (samenvattingskaart)
Systemische therapie bij psoriasis 2009
Systemische therapie bij psoriasis 2011

Tuberculose 2017
Ulcus cruris venosum 2005 (samenvatting)

Ulcus cruris venosum 2014

Urticaria 2015
Varicella 2003 (samenvatting)
Varices 2014
Vasculitis 2010 (samenvatting)
Veneuze pathologie 2014
Veneuze tromboembolie 2008
Vitiligo 2006

    samenvatting vitiligo 2012

    

Buitenlandse richtlijnen

AAD guideline acne vulgaris 2007

AAD guideline atopic dermatitis 2004

AAD guideline melanoma 2011
AAD guideline psoriasis section 1 biologicals 2008
AAD guideline psoriasis section 2 psoriatic arthritis 2008
AAD guideline psoriasis section 3 topical therapies 2009
AAD guideline psoriasis section 4 traditional systemic 2009
AAD guideline psoriasis section 5 phototherapy 2010
AAD guideline psoriasis section 6 case presentations 2010
Britse (BAD) guideline acitretine 2010
Britse (BAD) guideline actinische keratose 2007
Britse (BAD) guideline alopecia areata 2012
Britse (BAD) guideline azathioprine 2011
Britse (BAD) guideline basaalcelcarcinoom 2008
Britse (BAD) guideline biologicals 2009
Britse (BAD) guideline Bowen disease 2006
Britse (BAD) guideline bullous pemphigoid 2002
Britse (BAD) guideline contact dermatitis 2009
Britse (BAD) guideline cutaneous melanoma 2010
Britse (BAD) guideline cutaan T cel lymfoom 2003
Britse (BAD) guideline cutaneous warts 2001
Britse (BAD) guideline isotretino´ne 2010
Britse (BAD) guideline lichen sclerosus 2010
Britse (BAD) guideline onychomycosis 2003
Britse (BAD) guideline photodynamic therapy 2008
Britse (BAD) guideline pemphigus vulgaris 2003
Britse (BAD) guideline psoriasis 2006
Britse (BAD) guideline squamous cell carcinoma 2009
Britse (BAD) guideline tinea capitis 2000
Britse (BAD) guideline topical PUVA 2000
Britse (BAD) guideline urticaria and angioedema 2007
Britse (BAD) guideline UV therapy 2002
Britse (BAD) guideline vitiligo 2008
CDC SOA richtlijn 2006

European guideline alopecia androgenetica 2010

European guideline alopecia androgenetica 2011

European guideline anogenital warts 2012

European guideline balanoposthitis 2013

European guideline bulleus pemphigoid 2015

European guideline chlamydia 2010

European guideline chronic pruritus 2012

European guideline chronic urticaria 2013

European guideline donovanosis 2010

European guideline genital herpes 2010

European guideline hepatitis B en C 2010

European guideline hidradenitis suppurativa 2014
European guideline lymphogranuloma venereum 2013

European guideline NGU 2009

European guideline pediculosis pubis 2010

European guideline pelvic inflammatory disease 2012

European guideline pemphigus 2014

European guideline proctitis 2013

European guideline psoriasis 2009 (published version) (idem versie 2010)

European guideline SARA (reactive arthritis) 2001

European guideline SOA 2015

European guideline syphilis 2014
European guideline urticaria classification (Zuberbier) 2009
European guideline urticaria management (Zuberbier) 2009
Amerikaanse richtlijn voedsel allergie 2010
Intraveneuze intraveneuze immunoglobulinen (IvIg) 2008

   

Overige richtlijnen

Claudicatio intermittens 1997
Droge huid en eczeem (JGZ) 2012
Intertrigo (smetplekken) 2011
Methotrexaat bij reumato´de artritis 2009
Monoclonale gammopathie (paraprote´nemie) 2001
Neurofibromatosis 2006
Osteoporose en fractuurpreventie 2011

Proctologie 2015
Reumatoide artritis 2009
Richtlijn behandeling hemangiomen 2009

Scabies isolatiemaatregelen WIP 2013

Stafylokokken dragerschap 2012
Terminale en palliatieve sedatie KNMG 2009    samenvatting
Transmurale richtlijn decubitus 2008
Tubereuze sclerose bij kinderen 2006
Tubereuze sclerose, huisartsen brochure
Voorzorgsmaatregelen bij jodiumhoudende contrastmiddelen

   

Lokale richtlijnen

Antibioticaboekje AMC en SWAB online
Antibiotica in de Dermatologie 2004
Antibiotica bij de ge´nfecteerde diabetische voet 2004
Corticostero´den (systemisch) 2000
CTCL classificatie 2005 (M.W. Bekkenk)
Flebologie protocollen 2011
Infliximab (anti-TNF-alpha) bij hidradenitis suppurativa 2011

Proctologie protocol 2017 (Isala, Meander, AMC)
Protocollen hidradenitis suppurativa (www.hidradenitis.eu)
Palliatief Terminale Zorg AMC 2004
TEN / SJS Protocol UMC Groningen 2009

    

Websites met richtlijnen

NVDV Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie
Kwaliteitskoepel Medisch Specialisten (alle richtlijnen)
RIVM protocollen infectieziekten bestrijding
SOA en AIDS (soaaids.nl)
NHG standaarden

Richtlijnendatabase.nl
Oncologie protocollen (www.oncoline.nl)
ArtsenApotheker.nl (selectie van richtlijnen)
Cochrane Collaboration
Dutch Cochrane Center
Cochrane Skin Group
AAD Clinical Guidelines
National Guideline Clearinghouse (USA)
British Association Dermatology (BAD) Guidelines
CDC Guidelines
Duitse richtlijnen dermatologie van AWMF Leitlinien

     

Kanttekeningen bij richtlijnen en evidence based medicine

    
1. Over vele dermatologische onderwerpen en therapieŰn ontbreekt evidence.
  
2. In de dermatologie wordt veel off-label medicatie voorgeschreven bij relatief zeldzame beelden waarbij geen studies met grote patiŰntenaantallen beschikbaar zijn.
   
3. In veel richtlijnen ontbreekt informatie over gebruikelijke maar niet EBM-onderbouwde behandelingen (expert opinions, leerboek informatie).
    
4. Sommige richtlijnen spreken elkaar tegen: er zijn verschillen tussen Nederlandse en buitenlandse richtlijnen, tussen richtlijnen van dermatologen en reumatologen, en tussen lokale richtlijnen van verschillende ziekenhuizen. Het maken van richtlijnen is mensenwerk. Sommige zijn van matige kwaliteit, niet objectief en reflecteren de mening en soms de belangen van de leden van de richtlijncommissie. Sommige richtlijnen zijn geschreven door experts die ook adviseur zijn van de farmaceutische industrie, of die aanzienlijk commerciŰle belangen hebben bij het opnemen van bepaalde geneesmiddelen in de richtlijn, of het uitspreken van een eerste voorkeur.
  
5. Richtlijnen zijn niet zaligmakend en hoeven ook niet altijd gevolgd te worden. Ze zijn hulpmiddel maar mogen geen dwangbuis worden.
  
6. Evidence based medicine en de richtlijn ontwikkeling / protocollering waren oorspronkelijk bedoeld om de kwaliteit van het medisch handelen te verbeteren, maar nu ontstaan er ongewenste neveneffecten:
  
- Zorgverzekeraars misbruiken het systeem door geneesmiddelen waarvoor geen evidence is (maar wel klinische ervaring) niet meer te vergoeden.
  
- Advocaten (met name in de VS) spannen rechtzaken aan tegen dermatologen die niet precies volgens de richtlijnen hebben gehandeld.
 
Door dit misbruik van richtlijnen door niet-medici voor andere zaken dan waarvoor ze bedoeld waren is bij steeds meer artsen het enthousiasme voor richtlijnen bekoeld geraakt.
  

 

 

  

    

knop richtlijnenknop CATdatabaseknop quizknop NVDVknop patientenverenigingenknop zalfkiezerknop achtergrondinformatieknop members

    

 Advertenties van Google:

    

W3C-html-4.01-valid