ACNE FULMINANS home ICD10: L70.81

Acne fulminans is een zeldzame ernstige en acute uitbarsting van acne, subtype acne conglobata, met confluerende abcessen en hemorrhagische necrose. Het kan gepaard gaan met systemische verschijnselen zoals koorts, malaise, lymfadenopathie, arthralgie, artritis, botpijnen (aseptische osteolysis), en soms osteomyelitis (zie ook onder SAPHO syndroom). Er kunnen labafwijkingen zijn zoals leukocytose, hoge BSE en CRP, anemie, circulerende immuuncomplexen en lever- en nierfunctiestoornissen. Het kan spontaan ontstaan of worden geluxeerd door geneesmiddelen, zoals anabole steroïden of isotretinoïne.

Acne fulminans Acne fulminans
acne fulminans acne fulminans


Bij isotretinoïne, voorgeschreven voor ernstige vormen van acne kan een zeldzame averechtse reactie ontstaan, waarbij de acne juist verergert. Hierbij ontstaan meestal hypergranulerende, uitpuilende woekeringen (granuloma pyogenicum) op de plekken waar tevoren pustels, cysten of abcessen zaten, maar er kan ook een acne fulminans beeld ontstaan inclusief systemische afwijkingen. De behandeling van acne fulminans bestaat uit prednison in de range 30-60 mg per dag, eventueel in combinatie met een breedwerkend antibioticum met anti-inflammatoire nevenwerking zoals Klacid 2 dd 500, erytromycine 4 dd 500, of clindamycine 2-4 dd 300 mg. In een latere fase kan isotretinoïne in een lage dosering (10-20 mg) worden toegevoegd, later geleidelijk te verhogen naar 0.5-1.0 mg/kg per dag indien nodig. Low dose isotretinoïne (10-20 mg) wordt overigens ook toenemend als schema bij ernstige acne vulgaris gebruikt: de effectiviteit doet nauwelijks onder voor de schema's 0.5-1.0 mg per kg maar de therapietrouw is veel hoger omdat het beter verdragen wordt. Ook bij de hypergranulerende reactie op isotretinoïne kan dit later toch weer worden herstart, als het rustig is onder prednison, en in een lage dosis (10 mg).

Acne fulminans Acne fulminans
isotretinoïne reactie isotretinoïne reactie


DD: acne conglobata, acne vulgaris, acne medicamentosa, hypergranulatie reactie op isotretinoïne, pyoderma gangrenosum.

Therapie:
R/ prednison 0.5-1 mg/kg gedurende 1 week (meestal-40-60 mg), daarna afbouwen met 5 mg per week. Na 4-6 weken zonodig 10-20 mg isotretinoïne toevoegen, laag beginnen i.v.m. risico granuloma pyogenicum achtige vegetaties. Voeg in ernstige gevallen ook een antibioticum toe.
R/ Klacid 2 dd 500, clindamycine 2-4 dd 300 mg, of erytromycine 4 dd 500 mg toevoegen aan prednison. Eventueel doxycycline 2 dd 100 mg.
R/ Dermovate (clobetasolpropionaat) zalf 2 dd bij granuloma pyogenicum achtige woekeringen.
R/ Dapson (diafenylsulfon) 1 dd 100 mg.
R/ Remicade (infliximab) kan worden overwogen in zeer ernstige gevallen en bij het SAPHO syndroom.


Referenties
1. Joly P, Prost C, Gaudemar M, Revuz J. Acne fulminans triggered by isotretinoin therapy. Ann Dermatol Venereol 1991;118(5):369-372.
2. Boyraz N, Mustak PK. Comparison of the efficacies of intermittent and continuous low-dose isotretinoin regimens in the treatment of moderate acne vulgaris. Int J Dermatol 2013;52(10):1265-1267.


Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, AMC, Amsterdam.

22-02-2018 (JRM) - www.huidziekten.nl W3C-html-4.01-valid



web counter