CANDIDA

Komt als normale commensaal voor in mond, tr. digestivus, vagina. Bij stoornissen in lokale of systemische afweer komt het tot infectie. Varianten: C. albicans, C. tropicalis, C. parapsilosis (endocarditis), C. guilliermondii, C. crusei.

CANDIDE: zie ook onder mykide reactie (mycide reactie).

Ide reactie, type IV reactie op Candida-allergeen. Er kan een eventueel een intracutane huidtest worden uitgevoerd, aflezen na 20 min (type I) en na 3-5 dagen. Betekenis van positieve of negatieve uitslag onduidelijk.

R/ Antimycotica lokaal (zie onder lokale antimycotica), of beter: Trisporal (itraconazol). De ide-reactie (acrovesiculeus eczeem) kan aanvankelijk verergeren.

CANDIDIASIS ANGULI ORIS: zie anguli infectiosi.

CANDIDIASIS ANI

R/ 5% sulfur in zinkoxidesmeersel FNA, plus goed reinigen en drooghouden.

R/ Loprox (ciclopirox 1%) crème, tube à 30 g, of een andere imidazol crème (zie onder lokale antimycotica).

R/ Trisporal (itraconazol) 1 dd 1 caps à 100 mg gedurende 2 weken (eliminatie darmreservoir).

CANDIDA BALANOPOSTHITIS

Jeuk en irritatie glans en praeputium, kleine vesiculae en erosies, vaak 2 dagen post coitum verdwenen. Zelden écoulement. Kan worden opgelopen van een partner met candida vulvovaginitis, in dat geval de partner meebehandelen. Cave diabetes.

R/ Loprox (ciclopirox 1%) crème, tube à 30 g, of een andere imidazol crème (zie onder lokale antimycotica).

CANDIDIASIS GENERALISATA (systemische candidiasis)

Kan zich uiten als endocarditis, meningitis, intracranieel abces, sepsis, gastro-intestinale candidiasis, nierabces, U.W.I., papilnecrose, retina abces, glasvocht troebeling, candida pneumonie, arthritis, osteomyelitis, pustuleuze huidafwijkingen, myositis.

R/ Diflucan (fluconazol) eerste dag 400 mg, vervolgens 200 mg dd, zonodig weer verhogen tot 400 mg.

R/ Trisporal (itraconazol) 1-2 dd 1 caps à 100 mg.

R/ Fungizone (amfotericine B) I.V. Starten met 0.25 mg/kg/dag, zonodig verhogen tot 0.5-0.6 mg/kg/dag. Nooit meer dan 1.5 mg/kg. Eventueel 0.3 mg/kg/dag plus flucytosine.

R/ Ancotil (flucytosine), IV vloeistof 10 mg/ml. 37.5 - 50 mg/kg lichaamsgewicht iedere 6 uur; dit komt overeen met dosis 150-200 mg/kg/dag. De dosering zodanig kiezen dat de serumspiegels liggen tussen 25-50 microg/ml. Vooral bij langere perioden met serumspiegels >100 microg/ml is er een groter risico van beenmergdepressie.Bij urinewegcandidiasis kan een dosering van 100 mg/kg per dag voldoende zijn. De behandelduur varieert van enkele weken (acute Candida-sepsis) tot vele maanden (subacute en chronische infecties). M.n. bij meningo-encefalitiden, endocarditiden en aspergillosen is combinatie met amfotericine B geïndiceerd.

R/ Nizoral (ketoconazol) oraal 2-1 dd 1 tab à 200 mg. Wordt vanwege toxiciteit nauwelijks nog gebruikt.

R/ Vfend (voriconazol), tablet, omhuld 50 of  200 mg, poeder voor suspensie 40 mg/ml; 70 ml, poeder voor infusievloeistof 200 mg. Volwassenen en kinderen > 12 jr en ≥ 40 kg: oplaaddosis 400 mg om de 12 uur, gedurende de eerste 24 uur, gevolgd door een onderhoudsdosis van 2 dd 200 mg.

R/ Ecalta (anidulafungine) of Cancidas (caspofungine).

CANDIDIASIS INTERDIGITALIS (erosio interdigitalis)

R/ sulfur praecipitatum. 5-10% in pasta zinci oxidi FNA

R/ Loprox (ciclopirox 1%) crème, tube à 30 g, of een andere imidazol crème (zie onder lokale antimycotica).

CANDIDIASIS INTERTRIGINOSA (intertrigo)

Drooghouden, gazen of lapjes scheurlinnen, goed wassen, nadrogen (föhnen).

R/ sulf. praecip. 5-10% in zinkoxidesmeersel FNA.

R/ Loprox (ciclopirox 1%) crème, tube à 30 g, of een andere imidazol crème (zie onder lokale antimycotica).

CANDIDA LUIERECZEEM

Drooghouden met goed absorberende luiers (Pampers), liefst niet-geparfumeerd (Libero), vaak genoeg verwisselen, goed wassen, preventief vet houden, b.v. met baby olie (Zwitsal). Geen steroïden geven.

R/ zinkoxidesmeersel (linimentum zinci oxidi FNA), met of zonder 5% sulfur praecipitatum.

R/ Loprox (ciclopirox 1%) crème, tube à 30 g, of een andere imidazol crème (zie onder lokale antimycotica).

R/ Daktarin crème 2% 2 dd, of 10% zinkoxide in Daktarin crème (bij duidelijke Candida).

CANDIDIASIS MUCOCUTANEA CHRONICA (chronische mucocutane candidiasis)

Zeldzaam. Bij immuundeficiëntie. Zie onder gegeneraliseerde, orale en oropharyngeale candidiasis.

CANDIDIASIS ORIS

Wit-witgrijs, moeilijk afstrijkbaar beslag op tong of verhemelte, vaak op rode ondergrond en pijnlijk. Soms alleen erythemateuze laesies. Frequent bij zuigelingen en bejaarden. Cave immuundeficiënties (o.a. HIV).

R/ Daktarin (miconazol) orale gel, 20 mg/ml. 4 dd ½ tot 1 maatlepel (2.5-5 ml) gel zolang mogelijk in mond houden, dan doorslikken. Doorgaan tot 2 dagen na genezing.

R/ Trisporal (itraconazol) 1 dd 1-2 caps à 100 mg gedurende 2 weken.

R/ nystatine suspensie 100.000 E/ml, 4 dd 1 ml. Zolang mogelijk in de mondholte houden, dan doorslikken (gevaarloos; doorgaan tot 48 uur na genezing). Aanstippen met 1 ml suspensie kan ook.

R/ Fungizone (amfotericine B) 4 dd 1 zuigtablet à 10 mg, of 4 dd 1 ml orale suspensie.

R/ Diflucan (fluconazol) 1 dd 50-100 mg gedurende 7-14 dagen. Profylactisch: 50-100 mg dd.

CANDIDIASIS ORIS BIJ ZUIGELINGEN (spruw)

Witte-witgrijze plekjes op tong of verhemelte, vaak zonder veel ontstekingsverschijnselen. Komt frequent voor bij zuigelingen (besmetting via geboortekanaal). Lokale hygiëne in acht nemen, handen wassen, spenen uitkoken, bij borstvoeding ook na de voeding tepelgebied insmeren met Daktarin.

R/ Daktarin (miconazol) orale gel, 20 mg/ml. 4 dd (na de voeding) ½ maatlepel (2.5ml) gel geven. Doorgaan tot 2 dagen na genezing. Breder werkingsspectrum dan nystatine, is fungicide, smaakt niet bitter, en is goedkoper. Maatregelen nemen om herbesmetting te voorkomen, zie boven.

R/ nystatine suspensie 100.000 E/ml, 4 dd 1 ml.

CANDIDIASIS OESOFAGII (oesophageale/laryngeale Candidiasis)

Uitbreiding orale candidiasis bij verlaagde afweer zoals bij maligniteiten (lymfoma, leukemie), bij gebruik van immunosuppressiva, corticosteroïden, breed spectrum antibiotica, bij alcoholisme, diabetes, hypoparathyreoïdie, SLE, haemoglobinopathie, AIDS, oesofagusletsel, xerostomie, vitaminedeficiënties.

R/ nystatine suspensie, 100.000 E/ml, 4 dd 1 ml.

R/ Amfotericine B I.V. 0.3 mg/kg/dag, 5-10 dagen in ernstige gevallen.

R/ Trisporal (itraconazol) 1 dd 1 caps à 100 mg gedurende 2 weken.

R/ Diflucan (fluconazol) 1 caps à 150 mg gedurende 7-14 dagen. Profylactisch: 50-100 mg dd.

CANDIDIASIS PAPILLOMATOSA ET KERATOTICA ADULTORUM

CANDIDIASIS PARONYCHII (paronychia chronica t.g.v. Candida)

Barrièrefunctie vaak gestoord door veel wassen (huishoudelijk werk) en daardoor secundaire infectie met gisten en/of bacteriën. Al of niet met nagelafwijkingen. Droog houden.

R/ Daktarin (miconazol 2%) tinctuur 30 ml op de nagel.

R/ Loprox (ciclopirox 1%) crème op de nagelwal, tube à 30 g, of een andere imidazol crème (zie onder lokale antimycotica).

R/ gentiaanviolet 1% in alcohol (Gentiaanviolet oplossing 1% FNA). Maakt alles paars, vlekt.

R/ sulfacetamide 15% in spiritus ketonatus dilutum 70%. Nagel mee penselen; ook tegen pseudomonas.

CANDIDA URETHRITIS

R/ Trisporal (itraconazol) 2 dd 1 caps à 100 mg gedurende 14 dagen. Tevens urine aanzuren met:

R/ vitamine C (4 dd 2 tab à 500 mg) of amandelzuur (ammoniumamygdalaat drank FNA) 4 dd 20-30 ml.

CANDIDIASIS VULVAE (Candida vulvovaginitis): zie onder Candida vulvoaginitis.

R/ Canesten gyno 3 (clotrimazol). Tablet voor vaginaal gebruik 200 mg; 3 stuks + applicator. Gedurende 3 dagen een vaginale tablet à 200 mg inbrengen.

R/ Gyno-Daktarin-3 (miconazol), gedurende 3 dagen één caps à 400 mg inbrengen.

R/ Loprox (ciclopirox 1%) crème, tube à 30 g, of een andere imidazol crème op perivaginale huid, perineum en perianaal gebied aanbrengen (zie onder lokale antimycotica).

R/ Diflucan (fluconazol) éénmalig 1 caps à 150 mg.

R/ Trisporal (itraconazol) 2 dd 200 mg per dag (2 dd 2 caps à 100 mg) gedurende 1 dag, of 200 mg per dag gedurende 3 dagen. Bij acute infecties 2 maal 2 caps à 100 mg met tussenpoos van 10-12 uur.

06-02-2010 (JRM) -  www.huidziekten.nl