RÖNTGEN ULCUS (RADIATION ULCER) home ICD10: L58.12

Röntgendermatitis (dermatitis e radii röntgen, radiation dermatitis) is onder te verdelen in acute röntgendermatitis (radiodermatitis acuta, L58.0) en chronische röntgendermatitis (radiodermatitis chronica, L58.1). De acute röntgendermatitis ontstaat kort na de bestraling en kan bestaan uit erytheem, nattende huid, erosies, en ulceraties. Chronische röntgendermatitis ontstaat veel later en bestaat uit poikiloderma-achtige huidveranderingen met hyper- en/of hypopigmentatie, teleangiëctasiën, witte atrofische gebieden, littekens, erosies en ulceraties, verlies van adnexen, en veel fibrose (induratie, bewegingsbeperking, fixatie aan onderliggende structuren, contractie). Zie voor meer informatie onder röntgendermatitis.

In een chronische röntgendermatitis kunnen ulcera ontstaan. Dit wordt een röntgenulcus genoemd (dermatitis e radii röntgen ulcerosa, radiation ulcer). Röntgenulcera zijn moeilijk te genezen en kunnen recidiveren op dezelfde plek of een andere plek in het bestraalde gebied. De genezingstendens is slecht omdat de cellen die normaalgesproken zorgen voor herstel (fibroblasten, endotheelcellen, keratinocyten) ook kapot gestraald zijn en hun delingsvermogen hebben verloren.

Röntgendermatitis Röntgendermatitis
röntgen-ulcus röntgen-ulcus

Bij ulcera producten gebruiken die een vochtig wondmilieu creëren zoals hydrogels, aquacel, gelsheets, hydrocolloidverbanden. Niet-adhesieve verbanden of eilandpleisters hebben de voorkeur (geen kleeflagen op al beschadigde huid). Verder normale wondbehandeling principes inclusief het verwijderen van necrose en behandelen van infecties. Röntgenulcera kunnen zeer moeilijk te genezen zijn. Transplantaten slaan matig aan omdat de bodem niet goed is. Hyperbare zuurstof is een optie. Soms moet het gebied in zijn geheel worden geëxcideerd en vervangen door gezonde huid middels een verschuivingsplastiek of gesteelde lap (consult plastische chirurgie).

Wondbedekkers (zie ook www.wondbedekkers.nl):
R/ Hydrogels (IntraSite Gel, Nu-gel).
R/ Hydrogel sheets (Omiderm).
R/ Hydrofibers (Aquacel).
R/ Hydrocolloid verband (Duoderm).


Referenties
1. Radvansly LJ, Pace MB, Siddiqui A. Prevention and management of radiation-induced dermatitis, mucositis, and xerostomia. Am J Health-Syst Pharm 2013;70:1025-1032. PDF
2. Kodiyan J, Amber KT. Topical antioxidants in radiodermatitis: a clinical review. Int J Palliat Nurs 2015;2;21(9):446-452. PDF
3. Feigh D, Baney T, Bruce S, et al. Evidence-Based Interventions for Radiation Dermatitis. Clin J Oncol Nurs 2011:15(5):481-492.
4. McQuestion M. Evidenced-based skin care management in radiation therapy. Semin Oncol Nurs 2006;22:163-173.
5. Maddocks-Jennings W, Wilkinson JM, Shillington D. Novel approaches to radiotherapy-induced skin reactions: A literature review. Complement Ther Clin Pract 2005;11:224-231.
6. Bolderston A, Lloyd NS, Wong RK, Holden L, Robb-Benderman L. The prevention and management of acute skin reactions related to radiation therapy: a systematic review and practice guideline. Support Care Cancer 2006;14:802-817.
7. Mendelsohn FA, Divino CM, Reis ED, Kerstein MD. Wound care after radiation therapy. Adv Skin Wound Care 2002;15:216-224.
8. Hymes SR, Strom EA, Fife C. Radiation dermatitis: clinical presentation, pathophysiology, and treatment. J Am Acad Dermatol 2006;54:28-46.
9. Harper JL, Franklin LE, Jenrette JM, Aguero EG. Skin toxicity during breast irradiation: pathophysiology and management. South Med J 2004;97:989-993.


Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, AMC, Amsterdam.

04-10-2015 (JRM) - www.huidziekten.nl W3C-html-4.01-valid



web counter