HEREDITAIR ANGIO-OEDEEM (HAE, C1-inhibitor deficientie, angio-neurotisch oedeem)

Hereditair angio-oedeem is een zeldzame autosomaal dominant erfelijke ziekte die berust op een C1-inhibitor deficiëntie of onvoldoende aktiviteit. C1-inhibitor heeft een belangrijke regulerende rol in de eerste stap van de complementaktivatie, de omzetting van C1 in enzymatisch aktief C1. Enzymatisch aktief C1 breekt C4 en C2 af tot fragmenten met kinine-aktiviteit: vasodilatatie en verhoogde vasopermeabiliteit. Verder remt C1-INH de vorming van kininen uit kininogenen, de aktivatie van Hagemanfaktor, de aktivatie van de fibrinolyse door plasmine, en de vorming van enzymatisch aktief C1 door plasmine. Bij patiënten met C1-INH deficiëntie is er een voortdurende afbraak van C4 en C2 aan de gang. De serum C4 concentratie is altijd verlaagd. Indien door een of andere oorzaak de complementaktivatie in gang wordt gezet, terwijl er een absoluut of relatief tekort aan C1-INH is (of een niet-werkzaam C1-INH), ontspoort de reactie en ontstaat angio-oedeem. Bij patiënten met H.A.E. blijken immuuncomplexziekten vaak voor te komen. Soms ontstaat het oedeem na een trauma. Vermoedelijk speelt complementaktivatie in beide gevallen een rol. Patiënten met hereditair angio-oedeem hebben periodiek last van diepe subcutane zwellingen, die soms ontstaan na gering trauma. Het oedeem kan zich op verschillende plaatsen voordoen, ook in mondholte en larynx (heesheid, dyspnoe). Verstikking door larynxoedeem is in sommige families voorgekomen. Vaak hebben de patiënten abdominale kolieken, gepaard gaande met braken en diarrhee. De diagnose wordt gesteld op de positieve familie anamnese, de combinatie van angio-oedeem, gastro-intestinale klachten en larynxoedeem, en het ontbreken van urticae. Verder is het serum C4-gehalte obligaat verlaagd, 0-37% v.d. norm. Pas als aan deze voorwaarden is voldaan is het zinvol om aanvullend onderzoek te verrichten: C1-inhibitor, C1, C2, C3, C1q, CH50.

Therapie: Bij hevige, acute levensbedreigende aanval:

R/ Transfusie met vers ingevroren plasma (500 ml, zonodig herhalen, zonodig tot 2-3 liter)

R/ C₁-esteraseremmer. Tot 1991 was langzaam intraveneuze transfusie met C₁-esterase remmer concentraat CLB gebruikelijk, 20.000 E, oftewel 2 flacons à 10 ml (ca 12.000 E). Het nieuwe CLB preparaat is (i.v.m. AIDS) hittebehandeld en bevat nog slechts 500-600 E. Bovenstaande adviesdosis zou circa 28.000 gulden kosten. Nog wel zinvol als profylaxe (1-2 ampullen) bij tandheelkundige ingrepen.

R/ Cyklocapron (tranexaminezuur), 2-3 g per dag (2-3 dd 2-3 tab à 500 mg).

R/ Trasylol (aprotinine), 10.000 KIE/ml, 50 ml, 100.000 KIE à 4 uur i.v.

R/ Analgetica.

R/ Zonodig intubatie / tracheotomie.

Profylactisch: (C4 beloop monitoren)

R/ Stromba (stanozolol, tab à 5 mg), 2.5-10 mg per dag. Zie voorzorgsmaatregelen in kompas!

R/ Danatrol (danazol, caps à 100/200 mg), beginnen met 600 mg per dag, afbouwen tot 100-400 mg per dag, zo laag mogelijk doseren, bijwerkingen: androgene eigenschappen, cave kinderen en zwangerschap.

R/ Caprolest (aminocapronzuur, ampul à 5 g), 6 g per dag, p.o.

R/ C₁-esterase remmer concentraat als profylaxe (1-2 ampullen; 1000 E) bij tandheelkundige ingrepen.

VERWORVEN ANGIO-OEDEEM

Er bestaat ook een verkregen vorm van C1-INH deficiëntie (laag C1-INH). Waarschijnlijk gaat het daarbij om een tekort ten gevolge van verhoogd verbruik. Verkregen C1-INH deficiëntie is o.a. beschreven bij patiënten met monoclonaal IgG, IgG-cryoglobulinemie, SLE, auto-immuun hemolytische anemie, lymfoproliferatieve afwijkingen, lymfosarcoom, lymfoom, chronische lymfatische leukemie en adenocarcinoom van het rectum.

Therapie: Danazol bij (lymfo)proliferatieve aandoeningen

Prednison p.o. bij IgG1 anti-C1-INH antilichamen zonder (lymfo)proliferatieve aandoeningen.

31-12-2004 (JRM) -  www.huidziekten.nl