HIRSUTISME

Toegenomen beharing in een mannelijk patroon. Komt bij 5% v.d. premenopauzale vrouwen voor, soms met acne en menstruatiestoornissen. Vooral bij hoge androgene spiegels kan ook virilisatie optreden: alopecia androgenetica, amenorrhoe, clitorishypertrofie, acne, borstatrofie, stemverlaging, mannelijke habitus. Androgenen worden geproduceerd in ovarium (via LH) en bijnierschors (via ACTH). Zij produceren de helft van het testosteron, de rest wordt gevormd door perifere omzetting van androsteendion, DHEA en DHEAS. Het testosteron is voor 98% gebonden aan SHBG. Bij o.a. obesitas daalt het SHBG en stijgt de vrije testosteronfractie. In de huid wordt testosteron door 5-alfa-reductase in dihydrotestosteron omgezet, dat de androgeenreceptoren van de haren sterk stimuleert. Vellushaarfollikels kunnen daardoor terminale haren gaan produceren.

Oorzaken: bij sterk verhoogde androgeenspiegel: Cushing syndroom (adenoom, carcinoom, ectopie), congenitale bijnierhyperplasie, paraneoplastisch (androgeen producerende tumor), adrenogenitaal syndroom, Stein-Leventhal syndroom (PCO), hyperthecose, ovariumtumoren, pseudohermaphroditismus feminismus, gonadale dysgenesie. Bij licht verhoogde androgeenspiegel: congenitale bijnierhyperplasie, PCO, hyperprolactinemie, idiopathisch. Bij normale androgeenspiegel: obesitas, verlaagd SHBG (verhoogd vrij testosteron), perifeer verhoogde omzetting of receptorgevoeligheid.

Endocrinologisch onderzoek (niet rond ovulatie en niet tijdens pilgebruik): vrij testosteron, SHBG, DHEA, DHEAS, LH, FSH, Prolactine.

Andere oorzaken: drug-induced, idiopathisch, syndroom van Morgagni, Achard-Thiers, Hurler, of Cornelia de Lange I, rasgebonden. Therapie:

Therapie: oorzaak aanpakken (tumor, PCO, obesitas), epilatie technieken (zie onder hypertrichose), anti-androgenen (goede anticonceptie regelen) zoals cyproteronacetaat of spironolacton. Experimenteel: flutamide, finasterine, cimetidine, oestrogenen, glucocorticoïden, LHRH-antagonisten (nafareline). Androcur heeft de voorkeur. Spironolacton wordt, ondanks nogal wat bijwerkingen, in de VS gebruikt omdat daar geen Androcur geregistreerd is.

Lichte vorm:

R/ Diane-35 1 dd 1 dragee gedurende eerste 21 dagen (eerste keer starten op eerste dag menstruatie, daarna week pauze (waarin volgende menstruatie), samen met 1/2 tot 1 tab Androcur (cyproteronacetaat) 10 gedurende eerste 15 dagen.

Matige vorm:

R/ Diane-35 1 dd 1 dragee eerste 21 dagen, en 1-2 tab Androcur 10 gedurende 15 dagen.

Ernstige vorm:

R/ ethinylestradiol (Lynoral) 1 dd 0.050 mg gedurende eerste 21 dagen, samen met 1-2 tab Androcur 50 gedurende eerste 10 dagen.

31-12-2004 (JRM) -  www.huidziekten.nl