Benigne afwijkingen op huid en slijmvliezen met onbekende etiologie. Jeukende, vlakke glanzende polygonale papels, miliair tot lenticulair groot, rood tot roodpaars, met aan het oppervlak een netwerk van fijn vertakte wittige streepjes (Wickhamse striae) die zichtbaar worden na insmeren met paraffine/olie. Kunnen overal op de huid voorkomen, soms geïsoleerd, soms gegeneraliseerd, maar neigen tot annulaire groepering op voorkeursplaatsen: buigzijden van polsen en onderarmen, nek, sacraalstreek, genitaliën (scrotum, penis), enkels. Het Köbner fenomeen komt voor d.w.z. aspecifieke prikkel op gezonde huid veroorzaakt ter plekke de dermatose. Prikkels: krabben, schaafwonden, tatoeage, injecties, verbranding, frostbite. Slijmvliesafwijkingen in de mondholte bij 60-70% v.d. patiënten, vooral buccaal t.h.v. de occlusie. Parelmoerachtige, opalescerende witte guirlande vormige laesies, soms vlakke witte papels met streepvormige figuren. Prognose: chronische aandoening, 25% geneest in halfjaar, 75% binnen 1 jaar, 90% binnen 2 jaar.

Bij 10% v.d. patiënten zijn de nagels aangetast: lengte streping, longitudinale groeven, pterygium, hyperkeratose, putjes, grauwbruine verkleuring, dystrofie, dunner worden van de nagels, splijting. Vaak livide zwelling peri-unguale gebied. Zie verder onder lichen planus van de nagel en onder nagelafwijkingen). 

Etiologie: onbekend, genoemd worden bacteriën, virussen (Hepatitis C) en geneesmiddelenreacties (drug-induced lichen planus). Geneesmiddelen die gerelateerd worden aan drug-induced lichen planus zijn NSAID's, beta-blokkers, quininen en methyldopa. Het is moeilijk om de relatie te bewijzen. Geneesmiddelen kunnen ook een lichenoide geneesmiddel reactie veroorzaken die lijkt op lichen planus. Dit is o.a. beschreven bij bovenstaande middelen en bij tetracyclines, furosemide, hydrochloorthiazide, allopurinol, etanercept, hepatitis B en influenza vaccins, goud en organische mercuro-verbindingen, fenothiazine derivaten, isoniazide, tolbutamide.

DD: lichen simplex chronicus, verruca planae, verruca vulgaris, lichenoide geneesmiddele eruptie, drug-induced lichen planus.

Klinische varianten:

- lichen ruber atrophicus, uitgebreide atrofieën (epidermis vlak en smal)

- lichen ruber bullosis, lijkt soms op pemphigus (subepidermale splijting)

- lichen ruber verrucosis, komt vooral voor aan de onderbenen en geeft hevige jeuk (hyperkeratose en papillomatose)

- lichen ruber plano-pilaris, folliculaire laesies in oksels, pubis streek, behaarde hoofd (persisterende alopecia, pseudopelade, cicatr.) (follikulaire hyperkeratose)

- lichen nitidus, kleine glanzende vlakke bleke-huidkleurige papels in grote aantallen, conflueren niet, vooral op romp, buigzijde onderarmen, penis, 

  zeldzame variant van lichen planus (deels epitheloïde histiocyten, reuscellen v. Langhans in het lymfocytaire infiltraat)

- lichen planus v.d. vagina, erythemateus, soms erosief pijnlijk slijmvlies, contactbloedingen komen voor.

Diagnostiek

- Zonodig biopt

- In risico groepen (discutabel) onderzoek naar geassocieerde hepatitis B en C infectie

  (hepatitis B en C serologie (anti-HBS, anti-HB core, anti-HCV) en leverenzymen)

- Geneesmiddel gebruik inventariseren

 
Therapie lokaal

R/ Corticosteroïden locaal klasse III-IV 2 dd gedurende 2-3 weken (eventueel onder plastic occlusie).

R/ Intralesionale corticosteroïden bij laesies met beperkte omvang. Injecties of dermojet.

R/ Lokale antipruriginosa en systemische antihistaminica bij veel jeuk.

R/ Teerpreparaten locaal.

Cryotherapie, CO₂-laser

Therapie systemisch

R/ Systemische corticosteroïden (prednison stootkuur 40-40-35-35-30-30-25-25-20-20-15-15-10-10-5-5-0 mg.)

     R/ prednison tabletten 5 mg, 72 stuks.

     S/ dag 1 en dag 2: 40 mg (8 tab), dag 3 en 4: 35 mg (7 tab) etc. elke 2 dagen 1 tablet minder.

R/ UVB TL-01 of breedband, PUVA therapie.

R/ Neotigason (acitretine) 30 mg dd, of Roaccutane (isotretinoine) 2 dd 10 mg.

R/ Neoral (ciclosporine) 3-5 mg/kg.

R/ Metronidazol 2 dd 500 mg gedurende 3 weken - 2 maanden.

Therapie overig:

NB: vele opties worden genoemd maar de evidence is niet zo goed en omdat lichen planus spontaan kan verdwijnen zijn alleen randomized controlled trials betrouwbaar. Terughoudendheid is gewenst gezien de kans op spontaan herstel en de bijwerkingen van therapie. Gesuggereerd worden antibiotica (Bactrimel, tetracycline, doxycycline), antimycotica (itraconazol, griseofulvine), tacrolimus en pimecrolimus, mycofenolaatmofetil en azathioprine, interferon, thalidomide, UVA-1 en PDT. De tetracyclinen en ook metronidazol hebben een anti-inflammatoire werking. Metronidazol wordt aanbevolen in het evidence based dermatology boek van Lebwohl; nog niet uit eigen ervaring kunnen vaststellen dat dit iets doet.

 

LICHEN PLANUS MUCOSAE

codes 0697.0000 / L43.8

Slijmvliesafwijkingen in de mondholte zijn te vinden bij 60-70% van patiënten met lichen planus, vooral buccaal t.h.v. de occlusie. Parelmoerachtige, opalescerende witte guirlande vormige laesies, soms vlakke witte papels met streepvormige figuren. Vaak erosief. Zuur en rook irriteert het slijmvlies. De DD met leukoplakie is moeilijk als huidlesies ontbreken.

 

lichen planus mucosae	lichen planus mucosae

R/ Triamcinolon 0.1% in hypromellosezalf 20% FNA. Voor de nacht direct op laesies aanbrengen, zonodig ook overdag nog 2-3 keer, na de maaltijden.
 

 

LICHEN PLANUS VERRUCOSIS (HYPERTROPHICUS)

codes 0697.0000 / L43.0

Aanstippen met vloeibare stikstof of Albicorte 1:5 intralesionaal inspuiten.

Referenties

28-08-2010 (JRM) -  www.huidziekten.nl