MENINGITIS (ACUTE BACTERIËLE MENINGITIS) / MENINGOCOCCEN SEPSIS home ICD10: A39.0

Acute bacteriele meningitis en met name meningokokken sepsis is een ernstige infectie die schade aan organen en extremiteiten kan veroorzaken en levensbedreigend kan zijn.

Symptomen:
Koorts, hoofdpijn, nekstijfheid, hemorragische rash. Onder te verdelen in acuut (< 24 uur symptomen) en subacuut (1-7 dagen). Verwekkers: bacterieel (vooral Neisseria meningitis en S. pneumoniae, soms H. influenza, Listeria, Staphylococcen, E. coli, zelden mycobacteriën, spirochaeten), viraal (cytomegalovirus, enterovirus, bofvirus, herpes simplex, varicella zoster, mazelen, adenovirus, HIV), schimmels (Cryptococcus bij HIV).

Brudzinski sign Kernig's sign Glas test voor purpura bij meningitis
Brudzinski sign Kernig sign glas test (purpura)


Bij meningococcen sepsis ontstaat in 50% van de gevallen een hemorragische rash (petechiën/purpura), aanvankelijk kleine maculae, meestal aan de extremiteiten, vooral onderbenen, later snel uitbreidend tot grotere maculae. Purpura > 1 cm correleren met een slechte prognose. De bloedingen ontstaan door directe endotheelschade door toxinen. Daarnaast kan zowel vasculitis als diffuse intravasale stolling optreden, in de ergste gevallen leidend tot uitgebreide (acrale) necrose, gangreen, soms bijnierschorsnecrose (Waterhouse-Friderichsen syndroom). Zie ook onder purpura fulminans.

Meningococcen sepsis Meningococcen sepsis
meningococcen sepsis meningococcen sepsis

Meningococcen sepsis Meningococcen sepsis
meningococcen sepsis meningococcen sepsis


Diagnostiek:
BSE, Hb, leuko's + diff., trombo's, Na, K, kreat, glucose, leverenzymen, PTT, APTT. Bloedkweken, spoedlumbaalpunctie (cito Gram en kweek), evt. CT scan (dd subarachnoidale bloeding, inklemming), huidbiopt bij purpura (cito Gram en kweek).

Therapie:
Bij acute meningitis zo snel mogelijk (binnen een uur) intraveneuze antibiotica. Bij onbekende verwekker 6 dd 2 g amoxicilline i.v, of 2 dd 2 g ceftriaxon i.v. gedurende 2 weken. Bij N. meningitis en S. pneumoniae 6 dd 2 g penicilline G of 2 dd 2 g ceftriaxon i.v. gedurende 7 resp. 10 dagen. Sinds 2002 wordt ook prednison toegevoegd om de vasculitiscomponent te bestrijden. Zie ook onder sepsis.

Neisseria meningitis:
R/ benzylpenicilline iv 6 dd 2 milj. IU 7 dagen. Bij penicilline resistentie:
R/ ceftriaxon iv 2 dd 2000 mg 7 dagen.
R/ cefotaxim iv 6 dd 2000 mg 7 dagen.


Profylaxe:
Gezinsleden en andere personen die nauw contact met patiënt hebben gehad, ziekenhuis medewerkers die mond-op-mond beademing hebben toegepast, patiënt(e) zelf, en klasgenoten bij > 2 gevallen in de klas worden preventief behandeld met 2 dd 600 mg rifampicine gedurende 2 dagen (kinderen 2 dd 5 mg/kg), of 250 mg ceftriaxon i.m. (kinderen 125 mg). Daarnaast wordt door de overheid actief gevaccineerd voor een aantal subtypen.

NB: Voor meningococcen geldt een aangifteplicht.


Referenties
1. Quagliarello VJ, et al. Treatment of bacterial meningitis. N Engl J Med 1997;336:708.


Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, Amsterdam UMC.

20-03-2022 (JRM) - www.huidziekten.nl W3C-html-4.01-valid



Diagnosecodes:
ICD10 A39.0 Meningokokken meningitis
ICD10 A39.0 Meningococcal meningitis
SNOMED 192644005 Meningococcal meningitis
DBC 28 spacer Geen dermatologische diagnose

ICD10 A39.1 Syndroom van Waterhouse-Friderichsen
ICD10 A39.1 Waterhouse-Friderichsen syndrome
SNOMED 36102002 Waterhouse-Friderichsen syndrome
DBC 28 spacer Geen dermatologische diagnose

ICD10 A39.2 Acute meningokokkemie
ICD10 A39.2 Acute meningococcemia
SNOMED 4089001 Meningococcemia
DBC 4 spacer Dermatosen door micro-organismen

ICD10 A39.3 Chronische meningokokkemie
ICD10 A39.3 Chronic meningococcemia
SNOMED 240426001 Chronic meningococcemia
DBC 4 spacer Dermatosen door micro-organismen

ICD10 A39.4 Meningokokken sepsis, niet gespecificeerd
ICD10 A39.4 Meningococcemia, unspecified
SNOMED 4089001 Meningococcemia
DBC 4 spacer Dermatosen door micro-organismen

ICD10 A39.8 Overige meningokokkeninfecties
ICD10 A39.8 Other meningococcal infections
SNOMED 23511006 Meningococcal infectious disease
DBC 4 spacer Dermatosen door micro-organismen

ICD10 A39.9 Meningokokkeninfectie, niet gespecificeerd
ICD10 A39.9 Meningococcal infection, unspecified
SNOMED 23511006 Meningococcal infectious disease
DBC 4 spacer Dermatosen door micro-organismen