NAEVUS COMEDONICUS home ICD10: Q82.57

Een naevus comedonicus is een zeldzame hamartomateuze afwijking van het haar-talgkliercomplex bestaande uit gegroepeerde grote comedonen (blackheads). Het is voor het eerst beschreven in 1895 door Kofmann. De comedonen hebben een diameter van 1-5 mm. De comedonen naevus kan een ronde of ovale plaque zijn maar lineaire vormen komen ook voor, unilateraal, bilateraal, segmentaal, dermatomaal of gerangschikt volgens de lijnen van Blaschko (mosaïcisme). De oorzaak is niet bekend. Er worden geen haren of talgklieren aangelegd, alleen holten waarin keratine gevormd wordt. Bij sommige patiënten zijn mutaties gevonden in het FGFR2 gen. Dit gen is ook betrokken bij het zeldzame Apert syndroom (craniofacial dysostosis (botafwijkingen schedel), skeletafwijkingen, en ernstige acne inclusief comedonen naevi).

Naevus comedonicus Naevus comedonicus Naevus comedonicus
naevus comedonicus (IJDVL) naevus comedonicus naevus comedonicus


De naevus is in circa de helft van de gevallen al vanaf de geboorte aanwezig, maar kan ook op latere leeftijd pas ontstaan of zichtbaar worden, meestal voor het tiende jaar. Ze komen meestal geïsoleerd voor maar kunnen in zeer zeldzame gevallen onderdeel zijn van een syndroom (nevus comedonicus syndrome) met centraal zenuwstelsel afwijkingen (epilepsie, myelitis transversa, microcefalie), skeletafwijkingen (scoliosis, spina bifida, vingerafwijkingen), tandafwijkingen, oogafwijkingen (cataract) en huidafwijkingen (comedonen, trichilemmale cysten, vasculaire malformaties, multipele basaalcelcarcinomen). Familiair voorkomen is beschreven. De comedonen geven meestal geen klachten maar zijn wel cosmetisch storend. Er kunnen ontstekingen in ontstaan, abcessen en fistels. Vooral als het comedonengebied een plooi omvat. Bij comedonen naevi die doorlopen in de liezen zijn hidradenitis suppurativa-achtige laesies beschreven; waarschijnlijk ruptureren follikels gemakkelijk in dit gebied dat altijd in beweging is door lopen. De voorkeurslokalisaties zijn romp, gelaat, nek en bovenste extremiteiten.

DD: chlooracne, acne vulgaris, Favre-Racouchot syndroom, hidradenitis suppurativa, epidermale naevi, naevus sebaceus.

Therapie:
Behandeling is meestal niet nodig maar wordt soms gevraagd om cosmetische redenen. Topicale keratolytica (salicylzuur, melkzuur, resorcinol, Differin gel) of lokale retinoïden kunnen worden gebruikt, ook systemische anti-acne behandelingen (tetracyclinen, isotretinoïne). Soms is een chirurgische behandeling mogelijk bijvoorbeeld ablatieve laser of sequentiële excisies van het hele gebied, of multipele punch excisies. De schoonheidsspecialiste kan comedonen ook behandelen. Een publicatie beschrijft succes van een magistrale lotion met 12% melkzuur waaraan ammonium hydroxide is toegevoegd tot een pH 4.5-5.5.


Referenties
1. Kofmann S. A case of rare localization and spreading of comedones. Arch Dermatol Syphilol 1895;32:177-178.
2. Patrizi A, Neri I, Fiorentini C, Marzaduri S. Nevus comedonicus syndrome: a new pediatric case. Pediatr Dermatol 1998;15(4):304-306.
3. Bhagwat PV, Tophakhane RS, Rathod RM, Tonita NM, Naidu V. Nevus comedonicus along Blaschko's lines. Indian J Dermatol Venereol Leprol 2009;75(3):330.
4. Decherd JW, Mills O, Leyden JJ. Naevus comedonicus - treatment with retinoic acid. Br J Dermatol 1972;86(5):528-529.
5. Caers SJ, Van der Geer S, Beverdam EG, Krekels GA, Ostertag JU. Successful treatment of nevus comedonicus with the use of the Erbium Yag laser. J Eur Acad Dermatol Venereol 2008;22(3):375-377.
6. Sardana K, Garg V. Successful treatment of nevus comedonicus with ultrapulse CO2 laser. Indian J Dermatol Venereol Leprol 2009;75(5):534-535.
7. Deliduka SB, Kwong PC. Treatment of Nevus comedonicus with topical tazarotene and calcipotriene. J Drugs Dermatol 2004;3(6):674-676.
8. Milton GP, DiGiovanna JJ, Peck GL. Treatment of nevus comedonicus with ammonium lactate lotion. J Am Acad Dermatol 1989;20:324-328.


Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, AMC, Amsterdam.

11-03-2014 (JRM) - www.huidziekten.nl W3C-html-4.01-valid



web counter