NAGEL-AFWIJKINGEN (ONYCHOPATHIE)

codes 0703.9001 / L60.9

 

Anatomie van de nagel

Nagel anatomie

Anatomie van de nagel

Termen: nagelplaat (nail plate), vrije distale rand (distal edge), huid onder distale rand (hyponychium), nagelbed (nail bed), nagel matrix (nail matrix), proximale nagelwal (eponychium, nagelriem), cuticula (cuticle), maantje (lunula), laterale nagelwal (perionychium).

 

 

Overzicht nagelafwijkingen

- Anonychia en micronychia (ontbrekende of te kleine nagels)

- Macronychia en brachyonychia (te grote en/of te brede nagels)

- Polydactylie (meer dan 5 vingers of tenen)

- Afwijkingen aan de lunula (maantje)

- Verdikking van de nagelplaat (dikke nagels) bij congenitale afwijkingen

- Verdikking van de nagelplaat (dikke nagels) door verkregen afwijkingen

- Verdikking van de nagelplaat (dikke nagels) secundair aan inflammatoire huidziekten

- Verdunning van de nagelplaat (dunne nagels)

- Atrofische nagels (atrophia unguium, onycho-atrophia, atrophic nails)

- Vormveranderingen (bolle, holle en kromme nagels)

- Onychia punctata (putjesnagels, vingerhoed nagels)

- Nail crumbling (brokkelige nagels)

- Trachyonychia (ruwe nagels)

- Transversale groeven

- Longitudinale groeven

- Kwetsbare nagels (fragiele nagels)

- Elconyxis (erosieve bovenkant nagels o.a. bij neotigason gebruik)

- Beading (bolvormige veranderingen (lijkt op kralensnoer) van nageloppervlak op oudere leeftijd)

- Onychorrhexis (kwetsbare nagels met longitudinale groeven en distale splijting)

- Onycholysis en onychomadesis (loslaten van de nagel)

- Onychodystrofie nno (algemene term voor abnormaal uitgroeiende nagels)

- Onychodyschromia (kleurveranderingen van de nagel)

- Onychoschizis (gespleten nagels)

- Tumoren rond en onder de nagel

- Infecties van, rond en onder de nagel

- Afwijkingen van de proximale nagel riem: paronychia

- Afwijkingen van de proximale nagel riem: afwijkingen aan de cuticula

- Afwijkingen van de proximale nagel riem: overige

- Pterygium (meegroeien huid met proximale nagel)

- Afwijkingen van het hyponychium (uitstekende distale deel van de nagel)

- Nagelafwijkingen bij psoriasis

- Nagelafwijkingen bij lichen planus

- Nagelafwijkingen bij onychomycose

- Nagelafwijkingen bij alopecia areata

- Nagelafwijkingen bij de ziekte van Darier

- Nagelafwijkingen bij pityriasis rubra pilaris

- Nagelbijten (onychophagie)

- Overige nagelafwijkingen

 

 

 

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenAnonychia en micronychia (ontbrekende of te kleine nagels)

 

Anonychia

Meer informatieAnonychia (ontbrekende nagels)

Anonychia is de term voor het totaal ontbreken van de nagels. Dit kan vanaf de geboorte aanwezig zijn (congenitaal), bijvoorbeeld bij epidermolysis bullosa, of op latere leeftijd ontstaan (verkregen, acquired), bijvoorbeeld door psoriasis van het Hallopeau type. Zie verder onder anonychia.

 

Micronychia bij het Ellis van Creveld syndroom

Meer informatieMicronychia (te kleine nagels)

Micronychia is de term voor te kleine nagels. Dit kan vanaf de geboorte aanwezig zijn (congenitaal), bijvoorbeeld bij het Ellis van Creveld syndroom, of op latere leeftijd ontstaan (verkregen, acquired), bijvoorbeeld bij de ziekte van Raynaud en bij sclerodermie. Ook de term hyponychia (onvolgroeide nagels) wordt gebruikt voor vanaf de geboorte te klein aangelegde nagels. Zie verder onder micronychia.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenMacronychia en brachyonychia (te grote en/of te brede nagels)

 

Macronychia, brede nagel bij Rubinstein Taybiz syndroom

Macronychia (te grote nagels)

Macronychia is de term voor nagels die te groot zijn en/of te breed. Te grote nagels komen congenitaal voor, als geÔsoleerd symptoom, of bij macrodactylie (vingerhypertrofie, bijvoorbeeld bij het Proteus syndroom. Zie verder onder macronychia.

 

Brachyonychia (korte nagels) door nagelbijten

Brachyonychia (te korte nagels of relatief te brede nagels)

Brachyonychia is de term voor nagels die te kort zijn of te breed, de breedte is korter is dan de lengte. Brachyonychia komt aangeboren voor, meestal aan beide duimen en wordt dan racquet nails genoemd of nail en raquette, of racquet thumb. Brachyonychia komt ook verworven voor, de belangrijkste oorzaak is nagelbijten. Ook bij ectodermale dysplasie komen korte nagels voor.

 

Korte nagels bij ectodermale dysplasie

Meer informatieBrachyonychia en atrofie bij ectodermale dysplasie

Bij ectodermale dysplasie kunnen de nagels dun zijn, langzaam groeien, en niet reiken tot de vingertop. Ectodermale dysplasie is een syndromengroep gekenmerkt door afwijkingen aan de nagels, haren en de tanden (en andere ectodermale structuren). Zie verder onder ectodermale dysplasie.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenPolydactylie (meer dan 5 vingers of tenen)

 

Polydactylie

Polydactylie

Polydactylie kan partieel zijn, alleen het distale kootje kan geheel of gedeeltelijk gespleten zijn, in dat geval is er een dubbele nagel of een brede nagel. 

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenAfwijkingen aan de lunula (maantje)

 

Ontbrekende lunula

Geen lunula

Het ontbreken van de lunula komt voor bij chronische nierinsufficiŽntie, hemodialysepatiŽnten, niertransplantatie patiŽnten, leverafwijkingen, alopecia areata, hypothyreoidie.

 

Rode lunula

Meer informatieRode lunula

Een rode lunula kan voorkomen bij SLE, reumatoide artritis, mixed connective tissue disease en andere autoimmuunziekten. Ook bij alopecia areata en lichen planus. Andere aandoeningen waarbij het is beschreven zijn levercirrose, hartfalen, COPD, lymphogranuloma venereum, urticaria, psoriasis, koolmonoxide vergiftiging, reticulosarcoma. Zie verder onder rode lunula.

 

Blauwe nagels bij minocycline

Blauwe lunula

Blauwe lunula of blauwe nagels kunnen voorkomen bij argyria (zilverstapeling, gehele nagel) en bij de ziekte van Wilson (hepatolenticular degeneration, vooral de lunula) en in zeldzame syndromen zoals hemoglobine M disease en hereditaire acrolabiale teleangiŽctasieŽn. Ook geneesmiddelen zoals minocycline, amiodarone, phenothiazinen, en antimalaria middelen kunnen de nagel blauw verkleuren. En bij ischemie (meestal is dan de hele vinger blauw).

 

Nagelafwijkingen bij het nail-patella syndroom

Meer informatieDriehoekige lunula

Een driehoekige lunula is pathognomonisch voor het nail-patella syndroom. Andere nagelafwijkingen bij het nail-patella syndroom zijn dystrofische nagels (hyperkeratotisch, brokkelig, broos, gebarsten, met putjes, misvormd), gespleten (onychoschizis), onderontwikkelde (hyponychia) of geheel afwezige (anonychia) nagels, longitudinale groeven (longitudinal ridging), en een driehoekige lunula (lunula triangularis). Zie verder onder nail-patella syndroom.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenVerdikking van de nagelplaat (dikke nagels) bij congenitale afwijkingen

 

Pachyonychia congenita

Meer informatiePachyonychia congenita

Bij pachyonychia congenita zijn alle nagels hyperkeratotisch en ook dystrofisch. Het is een genetische aandoening veroorzaakt door keratine mutaties. De voetzolen zijn ook aangedaan (palmoplantaire keratoderma) en er kunnen witte plaques (leukoplakie) op de tong aanwezig zijn. Zie verder onder pachyonychia congenita.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenVerdikking van de nagelplaat (dikke nagels) door verkregen afwijkingen

 

Onychogryphosis

Meer informatieOnychogryphosis (lange kromme nagels)

Bij Onychogryphosis zijn de nagels te lang en totaal krom uitgegroeid, soms in krullen. De nagels zijn ook te dik (hyperkeratotisch) en niet meer te knippen daardoor. Zie verder onder onychogryphosis.

 

Onychomatricoma

Meer informatieOnychomatricoma

Een onychomatricoma is een goedaardige zeldzame tumor uitgaande van de nagelmatrix. De nagel is verdikt, sterk gebogen, gekromd (overcurvatuur), en witgeel tot bruin verkleurd, met longitudinale groeven en splinterbloedingen. Het uiteinde van de nagel is verdikt en er zitten kleine gaatjes in. Histologisch gaat het om een fibroepitheliale tumor ('filamentous tufted tumor' van de nagelmatrix). Vanwege de zeldzaamheid wordt deze diagnose vaak niet gesteld en wordt tevergeefs behandeld als nagelmycose. Zie verder onder onychomatricoma.

 

Onychauxis (te dikke nagel)

Onychauxis (verdikking van de nagelplaat zonder verdere afwijkingen)

Onychauxis of onychoauxis is de term voor een verdikte nagel, zonder onderliggende afwijkingen zoals bijvoorbeeld onychomycose. Op oudere leeftijd wordt de nagel vaak dikker, soms te dik om nog te knippen.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenVerdikking van de nagelplaat (dikke nagels) secundair aan inflammatoire huidziekten

 

Hyperkeratotische nagel

Onychokeratose / Hyperkeratotische nagels (kalknagel)

Onychokeratose betekent hyperkeratose (verdikking) van de nagel. Hyperkeratose van de nagel kan geÔsoleerd voorkomen, op oudere leeftijd, bij vaatafwijkingen, of secundair aan onychomycose of inflammatoire nagelafwijkingen.

 

Nagel psoriasis

Meer informatieOnychokeratose / Hyperkeratotische nagels bij psoriasis

Bij psoriasis nagels (psoriasis unguium) kunnen meerdere afwijkingen aanwezig zijn, zoals subunguale hyperkeratose, putjesnagels (onychia punctata), onychodystrofie, distale onycholysis, onychomadesis, pustulosis, bruine verkleuring. Zie verder onder psoriasis unguium

 

Hyperkeratose bij pityriasis rubra pilaris

Meer informatieHyperkeratose bij pityriasis rubra pilaris

Nagel afwijkingen bij pityriasis rubra pilaris kunnen zijn verdikking van de nagel (subunguale hyperkeratose) en distale loslating (distale onycholyse). Dezelfde verschijnselen kunnen ook worden gezien bij psoriasis unguium

 

Hyperkeratose en dystrofie bij lichen planus

Meer informatieLichen planus

Bij lichen planus kan ook hyperkeratose optreden. Zie verder onder nagelafwijkingen bij lichen planus.

 

Eczeem

Contact eczeem en chronisch handeczeem

Bij een chronisch handeczeem gaan de nagels na verloop van tijd meedoen, meestal ontstaat hyperkeratose en een onregelmatig oppervlak met transversale groeven.

 

Onychomycose

Meer informatieOnychomycose

Bij onychomycose is er meestal een dystrofische en hyperkeratotische nagel. Zie verder onder onychomycose.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenVerdunning van de nagelplaat (dunne nagels) 

 

Dunne nagels en proximale bolling (tenting) bij lichen planus

Meer informatieDunne nagelplaat door lichen planus

Bij lichen planus kan de nagel dun worden, vooral aan het distale einde, en daar splijten, zowel transversaal als in de lengte richting. De nagelmatrix is ontstoken en dat geeft een bolling van het proximale gedeelte van de nagel. De huid kan proximaal gaan meegroeien met de nagel (pterygium). Zie verder onder nagelafwijkingen bij lichen planus.

 

Amyloidose

Meer informatieDunne nagelplaat door amyloidosis

Zeldzaam, kan de enige manifestatie zijn van systemische amyloidose.

 

Onychorrhexis

Meer informatieDunne nagelplaat door nagel fragiliteit

Nagelfragiliteit (kwetsbare nagels) komt vooral voor op oudere leeftijd. Zie ook onder onychorrhexis.

 

Beschadigde nagels, door nagelbijten

Dunne nagelplaat door trauma

Continue blootstelling aan trauma (slijtage) is ook een mogelijke oorzaak van een dunne nagels

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenAtrofische nagels (atrophia unguium, onycho-atrophia, atrophic nails)

 

Atrofische nagels bij incontinentia pigmenti

Atrophia unguium (onycho-atrophia, onychotrophia)

Atrophia unguium (onycho-atrophia, onychotrophia, atrophic nail, ontontwikkelde of misvormde nagel) is een niet specifieke overkoepelende term voor smalle, kleine of misvormde nagels. Diverse oorzaken, zoals arterieel vaatlijden, thromboangiÔtis obliterans, Raynaud fenomeen, hyperthyreoÔdie, cachexie, neurologische afwijkingen, lichen planus, Syndr. v. Netherton, Epidermolysis bullosa, incontinentia pigmenti, m. Darier, infecties (lepra), medicatie (Neotigason, Roaccutane).

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenVormveranderingen (bolle, holle en kromme nagels)

 

Clubbed fingers

Meer informatieTrommelstokvingers (clubbed fingers), bolle nagels

Bij trommelstokvingers zijn de nagels bolvormig, de hele eindkootjes zijn verdikt. Het is geassocieerd met een aantal interne aandoeningen, vooral hart en longafwijkingen die gepaard gaan met chronische ischemie. Het kan vanaf de geboorte aanwezig zijn of verworven. Het komt ook voor bij pachydermoperiostosis. Zie verder onder trommelstokvingers.

 

Koilonychia (lepeltjesnagels)

Meer informatieKoilonychia, holle nagels

Bij koilonychia zijn de nagels hol, concaaf. Een holle vorm van een of enkele nagels kan een teken zijn van hypochrome anemie (ijzergebreks-anemie), of ijzertekort, o.a bij het Plummer-Vinson syndroom. Het kan ook ontstaan door chronische beroepsmatige blootstelling aan zepen, oliŽn en oplosmiddelen. Bij kinderen komt het voor als fysiologisch verschijnsel zonder betekenis. De nagel is niet alleen hol, maar vaak ook te dun en met een ruw oppervlak. Zie verder onder koilonychia.

 

Pincer nail (buisnagel, pincetnagel)

Meer informatiePincer nails (pincet nagels, buisnagels)

Pincer nails zijn in de lengte richting te sterk gebogen nagels die aan het distale einde smal zijn en het nagelbed als een pincet of tangetje omvatten. De scherpe randen groeien in het vlees en dit veroorzaakt pijnklachten. Het proximale deel is vaak te breed. Het komt meestal voor op oudere leeftijd en bij artrose. Zie verder onder pincernails

 

Parrot beak nails, papegaaien bek nagels bij sclerodermie

Meer informatieParrot beak nails, beak nails, papegaaien bek nagels

Bij Parrot beak nails zijn de nagels in de lengte richting krom, vooral aan het uiteinde. Van opzij gezien lijkt het op de kromme snavel van een papegaai. Parrot beak nails komen o.a. voor bij sclerodermie. Foto: Tosti et al. Color Atlas of Nails.

 

Onychogryphosis

Meer informatieOnychogryphosis (lange kromme nagels)

Bij onychogryphosis (claw nail) zijn de nagels te lang en totaal krom uitgegroeid, soms in krullen. De nagels zijn ook te dik (hyperkeratotisch) en niet meer te knippen daardoor. Zie verder onder onychogryphosis.

 

Lange nagels

Lange nagels

Lange nagels worden door sommige aangekweekt door ze niet meer te knippen, om op te vallen en als rariteit of recordpoging.

 

Platyonychia (vlakke nagels)

Platyonychia (vlakke nagels)

Bij platyonychia is er een vlakke nagel, geen bolling; vaak door subunguale hyperkeratose. Zou ook kunnen worden gezien bij ijzertekort, eiwit tekort, Raynaud fenomeen.

 

  

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenOnychia punctata (putjesnagels, vingerhoed nagels)

 

Nagel psoriasis (putjesnagels)

Meer informatiePutjesnagels bij psoriasis

Putjesnagels (vingerhoed nagels, thimble nails) zijn kenmerkend voor nagelpsoriasis. Het zijn kleine putjes of kuiltjes in de nagels, berust op loslating van enkele parakeratotische corneocyten, zonder betekenis. Een vergelijkbaar beeld kan ook voorkomen bij alopecia areata. Zie verder onder psoriasis unguium.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenNail crumbling

 

Brokkelige nagels bij psoriasis

Meer informatieNail crumbling (brokkelige nagels)

Nail crumbling betekent brokkelige nagels. Dit is een niet specifiek verschijnsel, komt bij diverse huidafwijkingen voor, o.a. bij nagelpsoriasis maar ook bij schimmelnagels, kalknagels en nageldystrofie n.n.o. Zie verder onder psoriasis unguium en onder onychomycose.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenTrachyonychia (ruwe nagels)

 

Trachyonychia, ruwe nagels

Meer informatieTrachyonychia

Trachyonychia is de beschrijvende term voor dunne nagels met een ruw oppervlak (trachus = ruw). Twenty-nail dystrophy is eigenlijk hetzelfde, ruwe nagels, maar dan aan alle vingers en tenen. Het lijkt alsof de nagels met schuurpapier zijn bewerkt. Trachyonychia kan 1 of enkele nagels aantasten of alle 20. Het kan idiopathisch zijn of in het kader van een huidziekte, vooral bij alopecia areata, maar ook bij psoriasis, lichen planus, atopisch eczeem / atopie, ichthyosis, immunoglobuline A deficiŽntie, vitiligo, andere inflammatoire huidziekten, ouderdom (kwetsbare nagels nno) en idiopathisch (geen oorzaak, inclusief twenty-nail dystrofie). Zie onder verder onder trachyonychia.

 

Twenty nail dystrophy of childhood

Meer informatieTwenty nail dystrophy

Twenty-nail dystrophy is eigenlijk hetzelfde als trachyonychia, ruwe nagels, maar dan aan alle vingers en tenen. Twenty-nail dystrophy of het twenty nail syndrome komt ook voor op de kinderleeftijd. Zie onder verder onder trachyonychia.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenTransversale groeven

 

Beau's lines (striae transversae)

Meer informatieBeau's lines

Beau's lines (striae transversae unguium van Beau) zijn diepe groeven (deuken) die transversaal van de ene kant naar de andere kant van de nagel lopen. Ze zijn het gevolg van een tijdelijke groeistoornis in de nagel matrix. Dit kan het gevolg zijn van een trauma, maar ook van een koortsende en/of ernstige ziekte, Kawasaki syndroom, hartinfarct en ischemie, bij diabetes, diepzeeduikers, en in het kader van huidziekten. Ook geneesmiddelen kunnen het veroorzaken (cytostatica, betablokkers). Zie verder onder Beau's lines

 

Mees' lines, dwarse strepen in de nagel

Meer informatieMees' lines

Mees' lines zijn ook transversale groeven maar met minder of geen schade, tonen de zelfde kleur en curve als de lunula. Oorzaken van Mees's lines zijn arsenicum vergiftiging, selenium vergiftiging (selenosis), koolmonoxide vergiftiging, chemotherapie, ziekte van Hodgkinís disease, hartfalen, lepra, malaria, andere koortsende ziekten. Zie verder onder Mees' lines.

 

Muehrcke's lines

Meer informatieMuehrcke's bands

Muehrcke's bands of Muehrcke's lines zijn witte transversale strepen, parallel aan lunula (transversale hypopigmentaties) zonder groeven of deuken. Ze komen voor bij hypoalbuminemie. Zie verder onder Muehrcke's lines.

 

Onychomadesis na toxische epidermale necrolyse

Meer informatieOnychomadesis (proximaal loslaten van de nagels)

Bij onychomadesis zitten de nagels aan het begin los (dit in tegenstelling tot de distale onycholysis). Onychomadesis is meestal het gevolg van een totale groeistop, bijvoorbeeld door cytostatica, of door een ernstige huidziekte of een ernstige interne ziekte. Bij cytostatica kuren kun een repeterend dakspansgewijs patroon van onychomadesis ontstaan, ook een vorm van transversale groeven. Zie verder onder onychomadesis.

 

Washboard nails, habit - tick nails

Meer informatieHabit tick washboard nails

Habit tick washboard nails (habit-tic deformity, washboard nail) is een afwijking waarbij in het midden van de nagel repeterende transversale groeven ontstaan (lijkend op een oud wasbord). Vaak is ook het centrale deel van de cuticula beschadigd en de nagelriem ter plaatse ontstoken (licht rood, gezwollen). Men gaat er van uit dat dit traumatisch is, door het continu pulken aan de nagelriem (habit, tick), vaak met de naastgelegen wijsvinger. Het is niet helemaal zeker of deze afwijking door een tick wordt veroorzaakt, het zou ook een groeistoornis e.c.i. kunnen zijn. Een variant waarbij ook aan chronisch trauma wordt gedacht is de mediane canaliforme dystrofie van Heller.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenLongitudinale groeven

 

Longitudinale groeven

Longitudinale groeven

Longitudinale groeven (ridged nail, neapolitan nail) komen vaak voor, zonder betekenis, vooral op oudere leeftijd, en kunnen grijswit tot geel gekleurd zijn. Komen ook voor in het kader van dermatosen (lichen planus, psoriasis, amyloidosis, Raynaud, TEN, alopecia areata, CDLE, porokeratosis Mibelli, epidermolysis bullosa).

 

Longitudinale groeven bij lichen planus nagels

Meer informatielongitudinale groeven bij lichen planus

Bij lichen planus zijn vaak de nagels aangedaan. De symptomatologie is uiteenlopend en niet altijd specifiek voor lichen planus. Klassiek voor lichen planus is het pterygium unguium. Suggestief voor lichen planus is de combinatie van dunne gespleten nagels distaal met een zwelling en opbolling van het proximale deel van de nagel (ontstoken nagelmatrix), trachyonychia (dunne nagels met een ruw oppervlak), onychorrhexis (kwetsbare nagels, brittle nails, met groeven en/of splijting), en longitudinale groeven. Zie verder onder nagelafwijkingen bij lichen planus.

 

Longitudinale groeven

Meer informatieLongitudinale groeven bij alopecia areata universalis

Longitudinale groeven kunnen voorkomen in het kader van dermatosen (lichen planus, psoriasis, amyloidosis, Raynaud, TEN, alopecia areata, CDLE, porokeratosis Mibelli, epidermolysis bullosa).

 

Mediane canaliforme nageldystrofie van Heller

Meer informatieHeller's mediane canaliforme dystrofie

Heller's mediane canaliforme dystrofie (onychodystrophia mediana canaliformis) is een kloofachtige groef in het midden van de nagel waarin als ware het kanaaltjes allemaal groeven op uit komen. De oorzaak is niet precies bekend, mogelijk door trauma, of infectie, maar ontstaat ook zomaar zonder aanwijsbare oorzaak. Zie verder onder Mediane canaliforme nageldystrofie van Heller

 

Herringbone nails

Herringbone nails

Schuine lijntjes, V-vormig met de punt naar distaal (visgraatpatroon). Fysiologisch, soms bij jonge kinderen te zien, heeft geen betekenis. Wordt ook wel Chevron nagels genoemd (naar het V-vormig logo van Chevron oil).

 

Fibrokeratoma

Meer informatieperiunguaal of fibrokeratoma

Een periunguaal fibroom (koenense tumor) of een periunguaal fibrokeratoma (acquired periungual fibrokeratoma) kan op rond of onder de nagel zitten. Bij de lokatie net boven de nagel matrix kan een longitudinale groef ontstaan.

 

Digital mucoid cyst, myxoid cyste

Meer informatiemyxoid cyste, mucoid cyste 

Een mucoid cyste (myxoid cyste, digital mucous cyst) en elke andere cyste of tumor die in de buurt van de nagelmatrix zit en daar druk op uitoefent, kan een longitudinale groeve veroorzaken. Zie verder onder mucoid cyste.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenKwetsbare nagels (fragiele nagels)

 

Onychorrhexis

Meer informatieOnychorrhexis

Onychorrhexis wordt gebruikt als term voor kwetsbare nagels (brittle nails) met longitudinale groeven (longitudinal ridges) of distale splijting (onychoschisis) of allebei. Ook groeien de nagels meestal langzamer dan normaal. Onychorrhexis is een afwijking die normaal is bij het ouder worden, maar ook op jongere leeftijd kan voorkomen zonder onderliggende pathologie. Broze nagels kunnen ook worden veroorzaakt door beschadiging van de nagel zoals door verkeerd vijlen, of door trauma's, ticks & habits, en door oplosmiddelen zoals nagellak remover (aceton), agressieve zepen, alcohol, verfverdunners. Zie verder onder onychorrhexis.

 

Onychoschizis

Onychoschizis / onychoschizia

Horizontale, lamellaire splijting v.d. top v.d. nagelplaat. Oorzaak onbekend, waarschijnlijk traumatisch, misschien door nailpolish, of ijzergebrek.

 

Keratin granulation

Keratin granulation

Keratin granulation is een plaatselijke beschadiging van het nagel oppervlak, met witte verkleuringen. Het wordt veroorzaakt door nagellak. Foto: Tosti et al. Color Atlas of Nails.

 

Beschadigde nagels, door nagelbijten

Slijtage van de nagels, mechanische beschadiging (worn down nails)

Van chronische blootstelling aan trauma, bijvoorbeeld door nagelbijten of beroepsmatig, worden nagels ook dun en kwetsbaar. 

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenElconyxis

 

Elconyxis

Elconyxis

Elconyxis is een term voor beschadigingen (erosies, splijting, onregelmatigheden) aan de oppervlakte van de nagel, die gezien kan worden tijden behandeling met systemische retinoÔden (Neotigason en Roaccutane). Foto: Tosti et al. Color Atlas of Nails.

  

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenBeading

 

Beading

Beading

Beading (bobbeltjes in de nagel, lijkt op kralensnoer) is een normaal verschijnsel op oudere leeftijd en wordt vaak samen gezien met longitudinale groeven of verhoogde kwetsbaarheid (broze nagels, brittle nails). De combinatie van longitudinale groeven, verhoogde kwetsbaarheid en distale splijting wordt onychorrhexis genoemd. Foto: Tosti et al. Color Atlas of Nails.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenOnycholysis en onychomadesis (loslaten van de nagel)

 

Onychomadesis na toxische epidermale necrolyse

Meer informatieOnychomadesis (proximaal loslaten van de nagels)

Bij onychomadesis zitten de nagels aan het begin los (dit in tegenstelling tot de distale onycholysis). Onychomadesis is meestal het gevolg van een totale groeistop, bijvoorbeeld door cytostatica, of door een ernstige huidziekte of een ernstige interne ziekte. Vaak groeit de nieuwe, iets dunnere nagel alweer uit en schuift de oude deels loszittende nagel op naar distaal. De loszittende nagels kunnen er ook afvallen. De nagels op de foto hiernaast zijn ontstaan na toxische epidermale necrolyse. Zie verder onder onychomadesis.

 

Nagel psoriasis

Meer informatieDistale onycholysis

Distale onycholysis betekent loslating van de nagel aan het distale einde en komt o.a. voor bij psoriasis, vaak in combinatie met subunguale hyperkeratose. Gedeeltelijke distale loslating (onycholysis semilunaris) kan ook ontstaan door chronische inwerking van water. Zie verder onder psoriasis unguium en onder onycholysis semilunaris.

 

Distale onycholyse door doxycycline

Distale onycholysis door geneesmiddelen

Distale onycholysis betekent loslating van de nagel aan het distale einde en komt o.a. voor bij psoriasis, vaak in combinatie met subunguale hyperkeratose. Het kan ook voorkomen door geneesmiddelen, o.a. door doyxcycline.

 

Onycholysis semilunalis

Meer informatieOnycholysis semilunaris (partiŽle loslating van de nagel)

Onycholysis semilunaris (partiŽle onycholysis) is gedeeltelijke loslating van de nagel van het nagelbed, distaal en halvemaan-vormig (semilunaris). Vaak door subunguale maceratie door langdurige inwerking van water en detergentia, ook door mechanische belasting. Zie verder onder onycholysis semilunaris.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenOnychodystrofie nno (algemene term voor abnormaal uitgroeiende nagels)

 

Trachyonychia, ruwe nagels

Meer informatieTwenty-nail dystrophy

Bij 20-nail dystrophy zijn alle nagels dystrofisch met een ruw oppervlak (trachyonychia). De oorzaak is niet bekend. Twenty nail dystrophy komt ook bij kinderen voor. Bij kinderen komt ook dystrofie (verdikte, harde, gele, in twee richtingen gebogen nagels) van alleen de grote teennagels voor (great toenail dystrophia in childhood). Zie verder onder trachyonychia.

 

Beau's lines

Meer informatieBeau's lines

Beau's lines (striae transversae unguium van Beau) zijn diepe groeven (deuken) die transversaal van de ene kant naar de andere kant van de nagel lopen. Ze zijn het gevolg van een tijdelijke groeistoornis in de nagel matrix. Dit kan het gevolg zijn van een trauma, maar ook van een koortsende en/of ernstige ziekte, Kawasaki syndroom, hartinfarct en ischemie, bij diabetes, diepzeeduikers, en in het kader van huidziekten. Ook geneesmiddelen kunnen het veroorzaken (cytostatica, betablokkers). Zie verder onder Beau's lines

 

Mees' lines, dwarse strepen in de nagel

Meer informatieMees' lines

Mees' lines zijn ook transversale groeven maar met minder of geen schade, tonen de zelfde kleur en curve als de lunula. Oorzaken van Mees's lines zijn arsenicum vergiftiging, selenium vergiftiging (selenosis), koolmonoxide vergiftiging, chemotherapie, ziekte van Hodgkinís disease, hartfalen, lepra, malaria, andere koortsende ziekten. Zie verder onder Mees' lines.

 

Longitudinale groeven

Longitudinale groeven

Longitudinale groeven (ridged nail, neapolitan nail) komen vaak voor, zonder betekenis, vooral op oudere leeftijd, en kunnen grijswit tot geel gekleurd zijn. Komen ook voor in kader van dermatosen (lichen planus, psoriasis, amyloidosis, Raynaud, TEN, alopecia areata, CDLE, porokeratosis Mibelli, epidermolysis bullosa).

 

Nagelafwijkingen bij het nail-patella syndroom

Meer informatieNail-Patella syndroom

Het Nail-Patella syndroom is een autosomaal dominant syndroom, combinatie van nageldystrofie (anonychia, hyponychia, onychoschizis, lunula triangularis), aplasie of hypoplasie v.d. patella en andere botafwijkingen, afwijkingen v.d. tractus urogenitalis, oogafwijkingen, en hyperhidrosis palmoplantaris. Zie verder onder nail-patella syndroom.

 

Mediane canaliforme nageldystrofie van Heller

Meer informatieHeller's mediane canaliforme dystrofie

Heller's mediane canaliforme dystrofie is een kloofachtige groef in het midden van de nagel waarin als ware het kanaaltjes allemaal groeven op uit komen. De oorzaak is niet precies bekend, mogelijk door trauma, of infectie, maar ontstaat ook zomaar zonder aanwijsbare oorzaak. Zie verder onder Mediane canaliforme nageldystrofie van Heller

 

Pincer nail (buisnagel, pincetnagel)

Meer informatiePincer nails (pincet nagels, buisnagels)

Pincer nails zijn in de lengte richting te sterk gebogen nagels die aan het distale einde smal zijn en het nagelbed als een pincet of tangetje omvatten. De scherpe randen groeien in het vlees en dit veroorzaakt pijnklachten. Het proximale deel is vaak te breed. Het komt meestal voor op oudere leeftijd en bij artrose. Zie verder onder pincernails

 

Nagelbijten, onychophagie

Onychophagie (nagelbijten)

Bij nagelbijten zijn de nagels kort (brachyonychia) en beschadigd. 

 

Washboard nails, habit - tick nails

Meer informatieOnychotillomanie (ticks and habits)

Onychotillomanie is de term die gebruikt wordt voor nagelafwijkingen die ontstaan door voortdurende zelfveroorzaakte mechanische irritatie (pulken aan de nagel en andere gewoontes). De foto hiernaast staat gearchiveerd onder onychotillomanie maar is ook bekend onder de naam washboard nails.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenOnychodyschromia (kleurveranderingen van de nagel)

 

Leukonychia

Meer informatieLeukonychia

Leukonychia betekent witte nagels, en er bestaan verschillende vormen van, variŽrende van enkele witte stippen (leukonychia punctata), vlekjes, of strepen (leukonychia striata) tot een compleet witte nagel (leukonychia totalis). De oorzaak is een milde verhoorningsstoornis (parakeratose). De witte vlekken groeien mee met de nagel en verdwijnen niet als er druk op de nagel wordt uitgeoefend (zoals bij Muehrcke's lines). Zie verder onder leukonychia.

 

Leukonychia striata

Meer informatieLeukonychia striata

Leukonychia striata zijn transversale witte lijnen die in een repeterend patroon uitgroeien. Dit komt idiopathisch voor, maar ook bij systemische ziekten en bij geneesmiddelen gebruik. Het is vergelijkbaar met de strepen en deuken die beschreven zijn onder de namen Mees' lines, Beau's lines en Muehrcke's lines. Zie verder onder leukonychia.

 

Leukonychia punctata bij alopecia areata

Meer informatieLeukonychia punctata

Leukonychia punctata komt vaak voor, vooral bij kinderen (vaak door trauma, geen onderliggende ziekte). Het kan ook voorkomen bij inflammatoire huidziekten zoals alopecia areata. Zie verder onder leukonychia. Foto: Tosti et al. Color Atlas of Nails.

 

Leukonychia totalis

Meer informatieLeukonychia totalis (totaal witte nagels)

Leukonychia totalis en subtotalis komt voor als congenitale aandoening, als geÔsoleerd fenomeen of in het kader van syndromen (leukonychia congenita). Zie verder onder leukonychia.

 

Keratin granulation

Meer informatiePseudoleukonychia

Pseudoleukonychia is geen echte leukonychia maar een oppervlakkige beschadiging van de nagel. Het kan worden veroorzaakt door een oppervlakkige mycose en door chemische beschadiging door nagellak en remover (keratin granulation). Zie verder onder leukonychia.

 

Erythronychia, rode nagels

Erythronychia

Erythronychia (rode nagels) komt voor in de vorm van multipele longitudinale rode strepen bij de ziekte van Darier (soms afgewisseld met witte strepen) en bij lichen planus. Een enkelvoudige rode band wordt gezien bij tumoren in of in de buurt van de nagelmatrix zoals verruca vulgaris (papilloma), plaveiselcelcarcinoom, glomus tumor. Distale roodheid komt voor bij het half-and-half nail syndroom. Diffuse roodheid bij amyloÔdose, GVHD, en hemiplegie.

 

Rode lunula

Meer informatieRode lunula

Een rode lunula kan voorkomen bij SLE, reumatoide artritis, mixed connective tissue disease en andere autoimmuunziekten. Ook bij alopecia areata en lichen planus. Andere aandoeningen waarbij het is beschreven zijn levercirrose, hartfalen, COPD, lymphogranuloma venereum, urticaria, psoriasis, koolmonoxide vergiftiging, reticulosarcoma. Zie verder onder rode lunula.

 

Splinterbloedingen

Meer informatieSplinterbloedingen

Splinterbloedingen in de nagel (splinter haemorrhages, hemorrhages, splinter bleeding) zijn kleine bloedstolsels of erytrocyten extravasaties onder de nagel, meestal langwerpig. Ze kunnen zowel proximaal als distaal voorkomen. Splinterbloedingen kunnen voorkomen bij een bacteriŽle endocarditis en bij vasculitis, maar ze kunnen ook spontaan ontstaan zonder duidelijke oorzaak, of door trauma of antistolling. Zie verder onder splinterbloedingen.

 

Subunguaal hematoom

Meer informatieSubunguale hematomen

Bij een subunguaal hematoom moet er altijd een anamnese zijn die daar bij past (stoten, joggen, ander trauma, bloedverdunners), anders is het moeilijk om het te onderscheiden van een melanoom. Een hematoom schuift op, een melanoom niet. Bij een melanoom is het Hutchinson sign soms aanwezig (maar bij een hematoom helaas soms ook). Een acuut hematoom kan worden ontlast door een gat in de nagel te boren met iets scherps (2 mm punch of een gloeiend verhit uiteinde van een dikke paperclip. Zie verder onder subunguaal hematoom.

 

Acrolentigineus melanoom

Meer informatieSubunguaal melanoom

Ook een subunguaal hematoom kan longitudinale bruine of zwarte verkleuringen veroorzaken. Soms moeilijk te onderscheiden van een subunguaal hematoom, of benigne varianten van melanonychia veroorzaakt door een naevus, of rasgebonden hyperpigmentatie. Zie onder subunguaal melanoom, maligne melanoom en ook onder subunguaal hematoom (voor de verschillen tussen beide nagelafwijkingen).

 

Melanonychia door een melanocytaire naevus

Meer informatieMelanonychia

Melanonychia betekent donkere (bruine of zwarte) verkleuring van de nagel. Dat kan zijn de gehele nagel zijn of longitudinale banden (melanonychia striata). Het is vaak het gevolg van een benigne melanocytaire lesie (naevus, lentigineuze afwijking, of raciale hyperpigmentatie), maar het kan ook het gevolg zijn van een subunguaal acrolentigineus melanoom. Zie verder onder melanonychia striata.

 

Melanonychia striata

Meer informatieMelanonychia longitudinalis (striata)

Melanonychia striata is een donkere (bruine of zwarte) longitudinale band. Het kunnen ook meerdere banden zijn van wisselende kleur en diepte. Kan berusten op een benigne melanocytaire lesie (naevus, lentigineuze afwijking, of raciale hyperpigmentatie), maar het kan ook het gevolg zijn van een acrolentigineus melanoom en een aantal andere subunguale huidafwijkingen. Zie verder onder melanonychia striata.

 

Yellow nail syndrome

Meer informatieYellow nail syndrome (yellow nails, gele nagels)

Het yellow nail syndroom (YNS) is een zeldzaam syndroom, gekenmerkt door 3 symptomen: gele dystrofische nagels, lymfoedeem, en respiratoire problemen (chronische bronchitis, chronische hoest, bronchiectasieen, sinusitis, pleura effusies, bij circa). De nagels zijn geel of geelgroen, groeien langzaam, en hebben meestal een versterkte bolling zowel in de longitudinale als transversale richting (hyperconvexe nagelplaat). Andere symptomen kunnen zijn hyperkeratose van de nagel (verdikking), onycholyse, loslating, het onzichtbaar worden van de lunula, erytheem en oedeem van de nagelriem, en het ontbreken van de cuticula. Zie verder onder yellow nail syndrome.

 

Yellow streaks

Meer informatieYellow streaks

Gele verkleuringen of strepen (yellow streaks) zijn meestal het gevolg van een schimmel infectie. Zie verder onder onychomycose.

 

Pseudomonas nagel

Meer informatieGroene nagels (Pseudomonas nagels)

Bij Pseudomonas aeruginosa onychopathie (Pseudomonas nagels) ziet men een groen of bruinzwarte dyschromie + onycholysis. Pseudomonas in een nagel is meestal secundair aan andere nagelafwijkingen zoals een onychomycose of een onycholysis. Een gezonde nagel raakt niet zo makkelijk geÔnfecteerd. Pseudomonas infectie komt ook voor onder kunstnagels en plaknagels, verspreiding op afdelingen via verplegend personeel met kunstnagels is beschreven. Zie verder onder Pseudomonas nagels.

 

Half and half nails

Meer informatieHalf and half nails (azotemic onychopathy)

Half and half nails (synoniem: Lindsay's nails) zijn nagels waarvan het proximale deel (20 tot 60% van de nagel) wit is, en het distale deel rood, of roze, of bruin. Er is meestal een scherpe afgrenzing tussen het witte en het rode deel. Half and half nails komen voor bij chronische nierinsufficiŽntie, bij circa 20-40% van patiŽnten met uremie wordt het gezien. Vaak is ook de lunula verdwenen. Zie verder onder half and half nails.

 

Terry's nails

Meer informatieTerry's nails

Bij Terry's nails is het grootste gedeelte van de nagel helemaal wit, de nagel ziet er uit als matglas (opaque), en het uiterste randje, de meest distale 1-2 mm van de nagel is bruin verkleurd (bruine boog, brown arc), of rood of roze. Alle nagels zijn aangedaan. Ook hier zijn de lunula niet meer zichtbaar. Terry's nails zijn beschreven bij levercirrhose (leverfunctiestoornissen, leverfalen), maar ook bij diabetes, decompensatio cordis, hyperthyreoidie, malnutritie. en HIV patiŽnten. Bij patiŽnten met ernstig leverfalen heeft circa 80% Terry's nails. Zie verder onder half and half nails.

 

Bruine nagels bij ziekte van Addison

Bruine nagels

Bruine nagels: bij negroÔden fysiologisch, indien bandvormig kan een subunguale naevus of een (acrolentigineus) melanoom of een hematoom aanwezig zijn (zie longitudinale melanonychia). Diffuse bruine verkleuring komt voor bij m. Addison en maligne melanoma, bij Wilson's disease (donkerbruin) en door exogene kleurstoffen (anthraline, kaliumpermanganaat, zilvernitraat, etc.).

 

Melanonychia door geneesmiddelen (PEG interferon en ribavir)

Gehyperpigmenteerde nagels door geneesmiddelen

Diverse geneesmiddelen kunnen een bruine tot zwarte hyperpigmentatie veroorzaken. Bij onbegrepen nagel verkleuringen zoeken op het internet, pubmed, in de bijsluiter en in Litt's manual.

 

Blauwe nagels bij minocycline

Blauwe nagels

Blauwe nagels kunnen voorkomen bij argyria (zilverstapeling, gehele nagel) en bij de ziekte van Wilson (hepatolenticular degeneration, vooral de lunula) en in zeldzame syndromen zoals hemoglobine M disease en hereditaire acrolabiale teleangiŽctasieŽn. Ook geneesmiddelen zoals minocycline, amiodarone, phenothiazinen, en antimalaria middelen kunnen de nagel blauw verkleuren. En bij ischemie (meestal is dan de hele vinger blauw).

 

Nail art

Veelkleurige nagels (nail art)

Nail art: de echte kunstnagel.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenTumoren rond en onder de nagel

 

Glomustumor

Meer informatieGlomus tumor

Een glomustumor is een blauwig doorschemerend benigne tumortje onder de nagel dat de nagelplaat kan vervormen. Het is een angineuroma en gaat uit van een glomus body. Karakteristiek is de pijnlijkheid ervan, spontaan, bij uitoefenen lokale druk op 1 punt, soms bij afhangen van de arm en bij temperatuurswisseling. De behandeling bestaat uit excisie. Zie verder onder glomustumor. 

 

Digital mucoid cyst, myxoid cyste

Meer informatieMucoid cyste / digital mucous cyst

Een mucoid cyste (digital mucous cyst) is een huidkleurig of glanzend doorschemerend solitair tumortje op het dorsale gedeelte van het distale kootje van de vinger (en soms de teen). Het komt vooral bij ouderen voor (> 40 jaar), iets vaker bij vrouwen. Het tumortje kan enkele millimeters tot een centimeter groot zijn en bevindt zich tussen het distale interphalangeale gewricht en de nagel. Het is gevuld met een helder, slijmerig, visceus vocht. Als de cyste in de buurt van de nagel zit, kan er door druk op de nagelmatrix een groef of deuk in de nagel ontstaan, in het verlengde van de cyste. Het veroorzaakt meestal geen klachten. Zie verder onder mucoid cyste.

 

Acraal fibrokeratoom

Meer informatiePeriunguaal fibrokeratoom

Een periunguaal fibrokeratoom (synoniem: acquired digital fibrokeratoma) is een zeldzaam, goedaardig, huidkleurig bolvormig uitgroeiend tumortje aan de vingers of tenen (soms ook voetzool). Meestal zijn ze kleiner dan 1.5 cm, maar ze kunnen heel groot worden (> 3 cm) en ook langwerpig uitgroeien. Het acraal fibrokeratoom kan ook uit de nagelriem groeien en dan is het moeilijk te onderscheiden van een periunguaal fibroom of een Koenense tumor bij tubereuze sclerose. Zie verder onder acquired digital fibrokeratoma.

 

Periunguaal fibroom, Koenen's tumoren

Meer informatiePeriunguaal fibroom (Koenense tumor)

Een Koenense tumor is een periunguaal fibroom dat voorkomt in het kader van tubereuze sclerose (ziekte van Bourneville). De fibromen komen meestal onder de proximale nagelriem vandaan maar kunnen ook naast, onder of in de buurt van de nagel zitten. Zie verder onder peri-unguaal fibroom en onder tubereuze sclerose.

 

Subunguaal osteochondroom

Meer informatieSubunguaal osteochondroom

Een subunguaal osteochondroom is een benigne botuitgroeisel, langzaam groeiend. Het is een van de benige of kraakbenige nieuwvormingen die kunnen voorkomen aan de handen of de voeten. Zie voor de DD onder bottumoren en andere tumoren van de hand in het hoofdstuk efflorescenties.

 

Subuguale exostose

Meer informatieSubunguale exostose

Een subunguale exostosis is een benigne botwoekering. Exostosen uitgaande van het bot kunnen op diverse plaatsen ontstaan, en zeker ook onder de nagelplaat. Zie voor de DD onder bottumoren en andere tumoren van de hand in het hoofdstuk efflorescenties.

 

Angioma

Angioma

Een angioma kan rond en onder de nagel voorkomen.

 

Subunguaal hematoom

Meer informatieSubunguaal hematoom

Een subunguaal hematoom kan in de acute fase pijn veroorzaken door druk op het nagelbed. Een mogelijke behandeling is het doorboren van de nagel met een punch biopteur of een verhitte paperclip. Zie verder onder subunguaal hematoom

 

Acrolentigineus melanoom

Meer informatieMelanoom

Het acrolentigineus melanoom is een van de vormen van melanoom, en kan onder de nagel groeien. Bij circa 5% van de patiŽnten met een melanoom is het deze acrale variant. Zie verder onder subunguaal melanoom

 

Subunguale naevus

Meer informatieNaevus

Een naevus onder de nagel uit zich meestal als een langwerpige gepigmenteerde streep (melanonychia striata) die langdurig bestaat en stabiel blijft (niet breder wordt aan de basis). Zie verder onder melanonychia striata.

 

Verruca vulgaris

Meer informatieVerruca vulgaris

Een subunguale wrat (verruca vulgaris, benign subungual papilloma) kan het hele nagelbed in beslag nemen en geisoleerd daar voorkomen, of daar achterblijven na een episode met handwratten of voetwratten. 

 

Plaveiselcelcarcinoom

Meer informatiePlaveiselcelcarcinoom

Een plaveiselcel carcinoom kan onder de nagel groeien en die compleet destrueren. Wordt vaak pas laat herkend, moeilijk te onderscheiden van een verruca vulgaris.

 

verruceus carcinoma

Meer informatieVerruceus carcinoom

Een verruceus carcinoom kan aan de voet zitten maar zit meestal niet onder de nagel. Zie verder onder verruceus carcinoom

 

Subunguaal keratoacanthoom

Meer informatieKeratoacanthoom

Een keratoacanthoom kan in zeldzame gevallen onder de nagel zitten (foto: R. Baran et al. A Text Atlas of Nail Disorders).

 

Granuloma pyogenicum

Meer informatieGranuloma pyogenicum

Een granuloma pyogenicum kan overal zitten, de vingers zijn een voorkeurslokalisatie. 

 

Sarcoidose van het bot, subunguaal

Meer informatieSarcoidose

Sarcoidose kan ook in het bot zitten, met name aan de vingers en ook in het distale kootje onder de nagel. Er kunnen ophelderingen in het bot ontstaan die op de rŲntgenfoto een karakteristiek patroon hebben lijkend op kant (lacy-like appearance). Er kunnen grote tumoren ontstaan, soms exofytisch groeiend (zie foto), en destructief (botdestructie en fracturen).

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenInfecties van, rond en onder de nagel

 

Onychomycose, schimmelnagels

Meer informatieOnychomycose (trichophyton)

Infectie van de nagel door schimmels of gisten. De meeste nagelinfecties worden veroorzaakt door Trichophyton, vooral T. rubrum. Zie verder onder onychomycosen

 

Onychomycose door Candida albicans

Meer informatieOnychomycose (candida)

Infectie van de nagel door Candida. De meeste nagelinfecties worden veroorzaakt door Trichophyton, maar ook gisten zoals Candida albicans en andere niet-dermatophyten zoals Scytalidium (Neoscytalidium), Scopulariopsis, en Aspergillus kunnen een nagel infecteren. Candida komt vooral voor aan de vingers bij mensen die veel met de handen in het water zitten. Zie verder onder onychomycosen

 

Paronychia

Meer informatieParonychia door Candida

Paronychia (omloop) is een ontsteking van de nagelwal. De nagelwal is de rand die rondom de nagelplaat loopt. De ontsteking wordt veroorzaakt door bacteriŽn (meestal Staphylococcus aureus) of schimmels (meestal Candida albicans). Bij een gezonde nagel waarbij de huid rondom goed aansluit op de nagelplaat en intact is, ontstaat zo'n infectie niet. Deze micro-organismen dringen door in het weefsel rond de nagel bij beschadiging van de nagelriem (eponychium, cuticula) of perionychium. Zie verder onder paronychia.

 

Panaritium

Meer informatieParonychia door bacteriŽn

Paronychia (omloop) is een ontsteking van de nagelwal. De nagelwal is de rand die rondom de nagelplaat loopt. De ontsteking wordt veroorzaakt door bacteriŽn (meestal Staphylococcus aureus) of schimmels (meestal Candida albicans). Bij een gezonde nagel waarbij de huid rondom goed aansluit op de nagelplaat en intact is, ontstaat zo'n infectie niet. Deze micro-organismen dringen door in het weefsel rond de nagel bij beschadiging van de nagelriem (eponychium, cuticula) of perionychium. Zie verder onder paronychia.

 

Panaritium

Meer informatiePanaritium door bacteriŽn

Panaritium (fijt) is een diepe infectie van een vinger, meestal een uitbreiding van een paronychia (nagelriemontsteking, omloop) naar de diepte. De belangrijkste verwekker is S. aureus. De infectie kan overgrijpen op weke delen (diepe handflegmone), pezen, peesscheden (panaritium tendinosum), gewrichten, en botten (panaritium ossale), en zelfs tot verlies van een kootje leiden. Zie verder onder panaritium.

 

Herpes simplex panaritium, herpetic whitlow

Meer informatiePanaritium door herpes (herpetic whitlow)

Een Herpes simplex panaritium (Engelse term: herpetic whitlow) is een herpes infectie van een vinger, meestal dig I. Het kan recidiverend voorkomen. Herpes blaasjes aan de vingers komen als beroepsziekte voor bij tandartsen. Het kan secundair infecteren met S. aureus en overgaan in een gewone bacteriŽle panaritium. Zie verder onder herpes simplex panaritium.

 

Pseudomonas nagel

Meer informatiePseudomonas nagels

Bij Pseudomonas aeruginosa onychopathie (Pseudomonas nagels) ziet men een groen of bruinzwarte dyschromie + onycholysis. Pseudomonas in een nagel is meestal secundair aan andere nagelafwijkingen zoals een onychomycose of een onycholysis. Een gezonde nagel raakt niet zo makkelijk geÔnfecteerd. Pseudomonas infectie komt ook voor onder kunstnagels en plaknagels, verspreiding op afdelingen via verplegend personeel met kunstnagels is beschreven. Zie verder onder Pseudomonas nagels.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenAfwijkingen van de proximale nagel riem: paronychia

 

Paronychia

Meer informatieParonychia door Candida

Paronychia (omloop) is een ontsteking van de nagelwal. De nagelwal is de rand die rondom de nagelplaat loopt. De ontsteking wordt veroorzaakt door bacteriŽn (meestal Staphylococcus aureus) of schimmels (meestal Candida albicans). Bij een gezonde nagel waarbij de huid rondom goed aansluit op de nagelplaat en intact is, ontstaat zo'n infectie niet. Deze micro-organismen dringen door in het weefsel rond de nagel bij beschadiging van de nagelriem (eponychium, cuticula) of perionychium. Zie verder onder paronychia.

 

Panaritium

Meer informatieParonychia door bacteriŽn

Paronychia (omloop) is een ontsteking van de nagelwal. De nagelwal is de rand die rondom de nagelplaat loopt. De ontsteking wordt veroorzaakt door bacteriŽn (meestal Staphylococcus aureus) of schimmels (meestal Candida albicans). Bij een gezonde nagel waarbij de huid rondom goed aansluit op de nagelplaat en intact is, ontstaat zo'n infectie niet. Deze micro-organismen dringen door in het weefsel rond de nagel bij beschadiging van de nagelriem (eponychium, cuticula) of perionychium. Zie verder onder paronychia.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenAfwijkingen van de proximale nagel riem: afwijkingen aan de cuticula

 

Beschadigde cuticula bij dermatomyositis

Beschadigde cuticula

De cuticula is het dunne randje huid dat over de nagel heen schuift. Een intacte cuticula beschermd de nagelwal, sluit de ruimte tussen nagelplaat en eponychium af en voorkomt infecties (panaritium). Beschadigde cuticula komen voor t.g.v. pedicure behandelingen, langdurige blootstelling aan water, maar ook bij auto-immuunziekten zoals dermatomyositis. 

 

Beschadigde cuticula

Hang nails

Hang nails: pijnlijk scheurtje, meestal distaal in de laterale nagelriem (blijft haken achter van alles). 

Therapie: afknippen loshangend deel, vethouden, zonodig afdekken met pleister.

 

Acquired afrocarribean acrodorsal acanthosis

Meer informatieTe brede cuticula

Er zijn patiŽnten die een te brede cuticula hebben. Op de foto hiernaast is dit gecombineerd met hyperkeratose en verlies van het normale huidreliŽf bij een patiŽnt met Afrocarribean acrodorsal acanthosis.

 

Kindler syndroom

Te brede cuticula bij het Kindler syndroom

Er zijn patiŽnten die een te brede cuticula hebben. Op de foto hiernaast is dit gecombineerd met hyperkeratose en verlies van het normale huidreliŽf. Deze patiŽnt heeft de afwijkingen in het kader van het zeldzame Kindler syndroom, maar het komt ook zonder betekenis voor.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenAfwijkingen van de proximale nagel riem: overige

 

Abnormale capillary loops bij dermatomyositis

Meer informatieAfwijkingen aan de capillairen

Bij sclerodermie en bij Raynaud fenomeen en dermatomyositis zijn de capillary loops afwijkend. Loops zijn gedilateerd, misvormd, of ontbreken. De capillary loops kunnen met nagel microscopy (nail fold dermoscopy) worden bestudeerd.

 

Retronychia

Retronychia

Retronychia is een vorm van ingegroeide teennagel maar dan proximaal. Wat er meestal gebeurt is dat na een groeistop een nieuwe nagel uitgroeit onder de oude, waarna die proximaal opgelicht wordt en in de nagelriem wordt gedrukt. met als klachten pijn, zwelling, vorming van granulatieweefsel, ontsteking. 

 

Dorsaal pterygium bij lichen planus

Meer informatieDorsaal pterygium bij lichen planus

Een pterygium van de nagel is een aanhechting, ingroei van weefsel (huid) aan een beschadigde nagel. Het meest komt het dorsale pterygium voor, aan de bovenkant van de nagel, in het midden, bij lichen planus. Een pterygium komt ook voor bij dyskeratosis congenita en bij het nail patella syndroom. Zie verder onder nagelafwijkingen bij lichen planus.

 

Dorsaal pterygium bij dyskeratosis congenita

Meer informatieDorsaal pterygium bij dyskeratosis congenita (Zinsser-Cole-Engman syndrome)

Bij het Zinsser-Cole-Engman syndroom, een van de varianten van dyskeratosis congenita, kan ook een pterygium ontstaan.

 

Periunguale dermatitis bij dermatomyositis

Periunguale dermatitis

Periunguale dermatitis komt o.a. voor bij atopisch eczeem, contacteczeem, chronisch handeczeem, psoriasis en ook specifiek bij dermatomyositis, soms samen met afwijkende capillary loops en Gottronse plaques.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenAfwijkingen van het hyponychium (uitstekende distale deel van de nagel)

 

Subunguale hyperkeratose bij psoriasis

Subunguale hyperkeratose

Subunguale hyperkeratose komt bij veel huid- en nagel-afwijkingen voor, o.a. bij psoriasis. Zie verder onder psoriasis.

 

Onychoschizis

Schilfering

Schilfering van de nagel (zie onder onychoschizis). 

 

Onychoschizis

Horizontale / lamellaire splijting (onychoschizis / onychoschizia)

Met onychoschizis wordt meestal horizontale, lamellaire splijting v.d. top v.d. nagelplaat bedoeld. Oorzaak onbekend, waarschijnlijk traumatisch, misschien door nailpolish, of ijzergebrek. Een nagel kan ook mediaan / longitudinaal gespleten zijn, o.a. bij lichen planus en bij washboard nails en bij de mediane canaliforme nageldystrofie van Heller

 

Mediane splijting nagel en proximale bolling en erytheem bij lichen planus

Meer informatieMediane splijting

Bij nageldystrofie (o.a. t.g.v. lichen planus) kan een mediane splijting in het midden van de nagel optreden, distaal of doorlopend in de hele nagel, soms in combinatie met een pterygium of een bolling van het nagelbed proximaal. De nagels zijn distaal ook dunner en splijten makkelijk. Zie verder onder nagelafwijkingen bij lichen planus.

 

Acrodermatitis continua van Hallopeau

Meer informatiePustels acraal bij acrodermatitis continua van Hallopeau

Acrodermatitis continua van Hallopeau is een zeldzame chronische en progressieve dermatose gekenmerkt door steriele pustels en atrofie aan de acra. Begint met enkele kleine pustels aan de top van 1-2 vingers of tenen, later confluerend. Na doorbraak v.d. pustels resteert een rode, glanzende, atrofische huid met daarin nieuwe pustels, of gebieden met crustae, hyperkeratose en fissuren. Veroorzaakt nageldestructie, soms leidend tot anonychia, en atrofie van de distale phalanx. Zie verder onder acrodermatitis continua.

 

Nageldystrofie bij arterieel vaatlijden en diabetes

Afwijkingen bij ischemie

Bij ischemie (o.a. arterieel vaatlijden, diabetes) kunnen ook dystrofische nagelafwijkingen ontstaan, misvormingen en kalknagels (hyperkeratotische en dystrofische nagels bij arterieel of veneus vaatlijden).

 

Pterygium inversum

Ventraal pterygium (pterygium inversum)

Bij een pterygium inversum is er meegroei van de huid aan de distale onderkant van de nagel. Dit komt o.a. voor bij LE, maar ook zomaar zonder bekende oorzaak. 

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenNagelafwijkingen bij psoriasis

 

Nagel psoriasis

Meer informatieSubunguale hyperkeratose bij psoriasis

Nagel afwijkingen bij psoriasis kunnen zijn verdikking van de nagel (subunguale hyperkeratose), distale loslating (distale onycholyse), bruine verkleuring (olievlekfenomeen), putjes in de nagelplaat (onychia punctata, putjesnagels, vingerhoed nagels), pustulosis, splinterbloedingen, en paronychia in de nagelwal. Zie verder onder psoriasis unguium

 

Nagel psoriasis

Meer informatieDistale onycholysis bij psoriasis

Nagel afwijkingen bij psoriasis kunnen zijn verdikking van de nagel (subunguale hyperkeratose), distale loslating (distale onycholyse), bruine verkleuring (olievlekfenomeen), putjes in de nagelplaat (onychia punctata, putjesnagels, vingerhoed nagels), pustulosis, splinterbloedingen, en paronychia in de nagelwal. Zie verder onder psoriasis unguium

 

Nagel psoriasis

Meer informatieOlievlekfenomeen bij psoriasis

Nagel afwijkingen bij psoriasis kunnen zijn verdikking van de nagel (subunguale hyperkeratose), distale loslating (distale onycholyse), bruine verkleuring (olievlekfenomeen), putjes in de nagelplaat (onychia punctata, putjesnagels, vingerhoed nagels), pustulosis, splinterbloedingen, en paronychia in de nagelwal. Zie verder onder psoriasis unguium

 

Nagel psoriasis (putjesnagels)

Meer informatiePutjes in de nagels bij psoriasis

Nagel afwijkingen bij psoriasis kunnen zijn verdikking van de nagel (subunguale hyperkeratose), distale loslating (distale onycholyse), bruine verkleuring (olievlekfenomeen), putjes in de nagelplaat (onychia punctata, putjesnagels, vingerhoed nagels), pustulosis, splinterbloedingen, en paronychia in de nagelwal. Zie verder onder psoriasis unguium

 

Nagel psoriasis

Meer informatiePustels in de nagel bij psoriasis

Nagel afwijkingen bij psoriasis kunnen zijn verdikking van de nagel (subunguale hyperkeratose), distale loslating (distale onycholyse), bruine verkleuring (olievlekfenomeen), putjes in de nagelplaat (onychia punctata, putjesnagels, vingerhoed nagels), pustulosis, splinterbloedingen, en paronychia in de nagelwal. Zie verder onder psoriasis unguium

 

Acrodermatitis continua van Hallopeau

Meer informatieAcrodermatitis continua van Hallopeau

Acrodermatitis continua van Hallopeau is een zeldzame chronische en progressieve dermatose gekenmerkt door steriele pustels en atrofie aan de acra. Begint met enkele kleine pustels aan de top van 1-2 vingers of tenen, later confluerend. Na doorbraak v.d. pustels resteert een rode, glanzende, atrofische huid met daarin nieuwe pustels, of gebieden met crustae, hyperkeratose en fissuren. Veroorzaakt nageldestructie, soms leidend tot anonychia, en atrofie van de distale phalanx. Zie verder onder acrodermatitis continua.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenNagelafwijkingen bij lichen planus

 

Dorsaal pterygium bij lichen planus

Meer informatiePterygium unguium bij lichen planus

Bij lichen planus zijn vaak de nagels aangedaan. De symptomatologie is uiteenlopend en niet altijd specifiek voor lichen planus. Klassiek voor lichen planus is het pterygium unguium. Suggestief voor lichen planus is de combinatie van dunne gespleten nagels distaal met een zwelling en opbolling van het proximale deel van de nagel (ontstoken nagelmatrix), trachyonychia (dunne nagels met een ruw oppervlak), onychorrhexis (kwetsbare nagels, brittle nails, met groeven en/of splijting), en longitudinale groeven. Zie verder onder nagelafwijkingen bij lichen planus.

 

Mediane splijting nagel en proximale bolling en erytheem bij lichen planus

Meer informatieDistale splijting bij lichen panus

Bij lichen planus zijn vaak de nagels aangedaan. De symptomatologie is uiteenlopend en niet altijd specifiek voor lichen planus. Klassiek voor lichen planus is het pterygium unguium. Suggestief voor lichen planus is de combinatie van dunne gespleten nagels distaal met een zwelling en opbolling van het proximale deel van de nagel (ontstoken nagelmatrix), trachyonychia (dunne nagels met een ruw oppervlak), onychorrhexis (kwetsbare nagels, brittle nails, met groeven en/of splijting), en longitudinale groeven. Zie verder onder nagelafwijkingen bij lichen planus.

 

Trachyonychia, ruwe nagels

Meer informatieTrachyonychia bij lichen planus

Bij lichen planus zijn vaak de nagels aangedaan. De symptomatologie is uiteenlopend en niet altijd specifiek voor lichen planus. Klassiek voor lichen planus is het pterygium unguium. Suggestief voor lichen planus is de combinatie van dunne gespleten nagels distaal met een zwelling en opbolling van het proximale deel van de nagel (ontstoken nagelmatrix), trachyonychia (dunne nagels met een ruw oppervlak), onychorrhexis (kwetsbare nagels, brittle nails, met groeven en/of splijting), en longitudinale groeven. Zie verder onder nagelafwijkingen bij lichen planus.

 

Onychorrhexis bij lichen planus

Meer informatieOnychorrhexis bij lichen planus

Bij lichen planus zijn vaak de nagels aangedaan. De symptomatologie is uiteenlopend en niet altijd specifiek voor lichen planus. Klassiek voor lichen planus is het pterygium unguium. Suggestief voor lichen planus is de combinatie van dunne gespleten nagels distaal met een zwelling en opbolling van het proximale deel van de nagel (ontstoken nagelmatrix), trachyonychia (dunne nagels met een ruw oppervlak), onychorrhexis (kwetsbare nagels, brittle nails, met groeven en/of splijting), en longitudinale groeven. Zie verder onder nagelafwijkingen bij lichen planus.

 

Longitudinale groeven bij lichen planus nagels

Meer informatielongitudinale groeven bij lichen planus

Bij lichen planus zijn vaak de nagels aangedaan. De symptomatologie is uiteenlopend en niet altijd specifiek voor lichen planus. Klassiek voor lichen planus is het pterygium unguium. Suggestief voor lichen planus is de combinatie van dunne gespleten nagels distaal met een zwelling en opbolling van het proximale deel van de nagel (ontstoken nagelmatrix), trachyonychia (dunne nagels met een ruw oppervlak), onychorrhexis (kwetsbare nagels, brittle nails, met groeven en/of splijting), en longitudinale groeven. Zie verder onder nagelafwijkingen bij lichen planus.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenNagelafwijkingen bij onychomycose

 

Onychomycose

Meer informatieHyperkeratose

Bij onychomycose kunnen verschillende nagelveranderingen ontstaan: gele verkleuring, brokkelige nagels, onycholysis, olievlekfenomeen, subunguale hyperkeratose en algehele hyperkeratose. Een gele verkleuring (yellow streaks) van een nagel aan 1 kant van de nagel is suggestief voor een mycose (kan zowel door dermatofyten als door gisten zoals Candida albicans worden veroorzaakt). Zie verder onder onychomycose

 

Onychomycose met laterale gele verkleuring door gistinfectie

Meer informatieGele verkleuringen

Bij onychomycose kunnen verschillende nagelveranderingen ontstaan: gele verkleuring, brokkelige nagels, onycholysis, olievlekfenomeen, subunguale hyperkeratose en algehele hyperkeratose. Een gele verkleuring (yellow streaks) van een nagel aan 1 kant van de nagel is suggestief voor een mycose (kan zowel door dermatofyten als door gisten zoals Candida albicans worden veroorzaakt). Zie verder onder onychomycose

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenNagelafwijkingen bij alopecia areata

 

Putjesnagels bij alopecia areata

Meer informatiePutjesnagels bij alopecia areata

Bij alopecia areata kunnen putjes en deuken, longitudinale voren, en een ruw oppervlak aanwezig zijn (trachyonychia). Soms leukonychia, onycholysis, onychomadesis, vlekjes in de lunula.

 

Longitudinale groeven

Meer informatieLongitudinale groeven bij alopecia areata

Bij alopecia areata kunnen putjes en deuken, longitudinale voren, en een ruw oppervlak aanwezig zijn (trachyonychia). Soms leukonychia, onycholysis, onychomadesis, vlekjes in de lunula.

 

Trachyonychia, ruwe nagels

Meer informatieTrachyonychia bij alopecia areata

Bij alopecia areata kunnen putjes en deuken, longitudinale voren, en een ruw oppervlak aanwezig zijn (trachyonychia). Soms leukonychia, onycholysis, onychomadesis, vlekjes in de lunula. Zie ook onder trachyonychia.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenNagelafwijkingen bij de ziekte van Darier

 

Onychorrhexis bij lichen planus

Meer informatieLongitudinale groeven en driehoekige spijting

Bij de ziekte van Darier (dyskeratosis follicularis) kunnen longitudinale witte en rode lijnen en groeven aanwezig zijn, distaal soms uitlopend in een driehoekig nageldefect (of splijting). Ook subunguale hyperkeratose komt voor.

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenNagelafwijkingen bij pityriasis rubra pilaris

 

Distale onycholysis bij pityriasis rubra pilaris

Meer informatieDistale onycholysis bij pityriasis rubra pilaris

Nagel afwijkingen bij pityriasis rubra pilaris kunnen zijn verdikking van de nagel (subunguale hyperkeratose), distale loslating (distale onycholyse), en bruine verkleuring (olievlekfenomeen). Dezelfde verschijnselen kunnen ook worden gezien bij psoriasis unguium

 

 

Terug (omhoog) naar overzichtstabel nagelafwijkingenOverige nagelafwijkingen

 

Ectopische (extra) nagel

Ectopische nagel

Een ectopische nagel is echt nagelmateriaal dat als een genetische afwijking op een andere plaats aan de vinger is ontstaan. 

 

 

 

Referenties

1.

Baran B, Dawber RPR, Haneke E, Tosti A, Bristow I. A Text Atlas of Nail Disorders. Martin Dunitz 2003. PDF PDF

2.

Antonella Tosti A, Ralph Daniel, III C, Piraccini BM, Iorizzo M. Color Atlas of Nails. PDF PDF

   

    

  

  

18-08-2012 (JRM) -  www.huidziekten.nl

W3C-html-4.01-valid

  

  

  

  

Google Ads