PROCOLLAGEEN III AMINOTERMINAAL PEPTIDE (P3NP) home ICD10: n.v.t.

De afgelopen jaren zijn er enkele bloedtesten voor leverfibrose ontwikkeld zoals hyaluronzuur (HA), procollageen III aminoterminaal peptide (PIIINP), en weefselremmer van metalloproteinase 1 (TIMP-1), die het discutabele leverbiopt bij methotrexaatgebruik kunnen vervangen en mogelijk zelfs betrouwbaarder zijn, omdat bij het leverbiopt de uitkomsten niet representatief zijn voor de gehele lever. Het voordeel van deze testen is dat ze niet-invasief zijn, geen risico op ernstige complicaties geven, en meerdere keren herhaald kunnen worden. De belangrijkste marker van leverfibrose is procollageen III aminoterminaal peptide (PIIINP). PIIINP kan worden bepaald bij het laboratorium endocrinologie van de VU (1 ml serum, zie aanvraagformulier extramuraal VUMC).

In de Engelse richtlijn is PIIINP inmiddels geïntegreerd en wordt de leverbiopsie als obsoleet beschouwd. Het advies is om elke 3 maanden PIIINP te bepalen. Bij patiënten met een constant normaal PIIINP (< 4.2 ng/mL) is het onwaarschijnlijk dat er sprake is van leverschade. Bij een PIIINP > 8 ng/mL in twee bepalingen of > 4.2 ng/mL in minstens 3 metingen binnen een 12 maanden periode is nadere evaluatie gewenst (consult hepatoloog). Een PIINP > 10 ng/mL in minstens 3 metingen binnen een 12 maanden periode is reden om de MTX te staken.

De P3NP screening methode is in de periode 2007-2017 ook in Nederland gebruikt bij gebruik van MTX bij psoriasis. In de nieuwste richtlijn worden waarschijnlijk weer andere testen aanbevolen, zoals de fibroscan.

Een interessante ontwikkeling is dat er studies verschijnen waarin wordt gesuggereerd dat het niet de MTX is die levercirrhose veroorzaakt bij psoriasis, maar het alcoholmisbruik dat bij veel chronische psoriasis patiënten speelt, in combinatie met overgewicht en metabool syndroom.


Referenties
1. Maurice PD, Maddox AJ, Green CA, Tatnall F, Schofield JK, Stott DJ. Monitoring patients on methotrexate: hepatic fibrosis not seen in patients with normal serum assays of aminoterminal peptide of type III procollagen. Br J Dermatol 2005;152(3):451-458.
2. Chalmers RJ, Kirby B, Smith A, Burrows P, Little R, Horan M, Hextall JM, Smith CH, Klaber M, Rogers S. Replacement of routine liver biopsy by procollagen III aminopeptide for monitoring patients with psoriasis receiving long-term methotrexate: a multicentre audit and health economic analysis. Br J Dermatol 2005;152(3):444-450.
3. Zachariae H, Heickendorff L, Sogaard H. The value of amino-terminal propeptide of type III procollagen in routine screening for methotrexate-induced liver fibrosis: a 10-year follow-up. Br J Dermatol 2001;144(1):100-103.
4. Psoriasis. Guideline of the British Association of Dermatologists, 2006 (PDF bestand)


Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, AMC, Amsterdam.

16-04-2017 (JRM) - www.huidziekten.nl W3C-html-4.01-valid



web counter