PAPA SYNDROOM home ICD10: geen

Het PAPA syndroom is een acronym voor de combinatie Pyogene Artritis, Pyoderma gangrenosum, en Acne. Met acne in dit syndroom wordt bedoeld ernstige acne. Het syndroom behoort tot de auto-inflammatoire aandoeningen (zie de overzichtstabel op www.nomidalliance.org) en is beschreven bij families. Het is een autosomaal dominante genetische aandoening, veroorzaakt door een mutatie in het PSTPIP1 gen (OMIM 606347).

PSTPIP1 (proline-serine-threonine phosphatase interacting protein 1) is een cytoskeleton-associated protein dat voorkomt in leukocyten, lymfocyten e.a. cellen van het immuunsysteem. PSTPIP1 bindt aan pyrin (pyrine) een eiwit dat een rol speelt in familial Mediterranean fever (FMF). Pyrin heeft een centrale rol in het inflammasome. Het inflammasome is een term die wordt gebruikt voor een grote groep samenwerkende eiwitten (multiprotein oligomer), met o.a. caspase 1, PYCARD, en NALP. Het inflammasoom is onderdeel van het innate immune system, bij activatie van het inflammasome ontstaat o.a. productie van pro-inflammatoir cytokine IL-1ß. Bij PSTPIP1 mutatie ontstaat overproductie van IL-1ß. Dit mechanisme speelt een rol bij familial Mediterranean fever en bij het PAPA syndroom. Anakinra (IL1-receptor antagonist) werkt bij zowel FMF als PAPA (Brenner et al.), en misschien ook bij sommige varianten van pyoderma gangrenosum, Crohn, of hidradenitis suppurativa, maar dat moet nog blijken uit studies.

Behandeling van het PAPA syndroom met anakinra Behandeling van het PAPA syndroom met anakinra
anakinra bij PAPA anakinra bij PAPA

Brenner M, et al. Br J Dermatol 2009;161(5):1199-1201.


Hidradenitis suppurativa en pyoderma gangrenosum, PASH en PAPASH
In zeldzame gevallen hebben patiënten met hidradenitis suppurativa ook pyoderma gangrenosum. Verwonderlijk is dat niet, want er is ook een associatie tussen hidradenitis suppurativa en de ziekte van Crohn, waarbij pyoderma gangrenosum vaak voorkomt. Maar het wordt ook gezien bij HS-patiënten die geen Crohn hebben. De combinatie HS + PG kan ook voorkomen bij het zeldzame PAPA syndroom. Later zijn er nog andere symptomen combinaties beschreven (case-reports) met acronymen zoals PASH en PAPASH, waarbij de combinatie PG en HS voorkomt. Het is echter niet zeker of deze entiteiten echt bestaan: bij nauwkeurige bestudering van de foto's in deze case-reports blijkt dat de patiënten niet echt pyoderma gangrenosum gangrenosum hebben, maar een plaquevorm hidradenitis suppurativa. Plaque vorm HS is een zeldzame variant van hidradenitis waarbij langzaam progressieve plaques ontstaan met randuitbreiding. Deze plaques beperken zich niet tot de voorkeurslokalisaties van HS zoals oksels en liezen, maar zitten juist elders (armen, benen, buik, rug, flank, gelaat). De plaques hebben een inflammatoire rode of paarse licht verheven rand. Dit ontstekingsinfiltraat concentreert zich rond de haarfollikels. Er zijn pustels in te zien en een purulente ontsteking die uiteindelijk de haarfollikels vernietigt en een atrofisch centrum achterlaat, waarbij geen haarfollikels meer aanwezig zijn. Het centrum waar de ontsteking geweest is ziet er uit als een gebied na deroofing en in dit gebied kan geen hidradenitis meer ontstaan omdat er geen haarfollikels meer zijn. Plaquevorm HS lijkt sterk op pyoderma gangrenosum. Het verschil is dat ze langzaam progressief zijn, dat er geen ulceratie in ontstaat, en dat er histologisch een ontstekingsinfiltraat rond haarfollikels te zien is met vorming van met epitheel beklede fistels en holten. Een andere aandoening die er sterk op lijkt en er mee verward wordt is pyoderma vegetans, een onduidelijke entiteit (zie onder huidafwijkingen bij de ziekte van Crohn).

PAPA PASH PAPASH
pyogenic arthritis + - +
pyoderma gangrenosum + + +
acne + + +
hidradenitis suppurativa - + +
mutatie PSTPIP1 + - +

 
DD pyoderma gangrenosum bij hidradenitis suppurativa:
- pyoderma gangrenosum sec, niet in het kader van een syndroom
- pyoderma gangrenosum en HS bij Crohn
- PAPA syndroom
- plaquevorm hidradenitis suppurativa
- PASH syndroom (zie boven)
- PAPASH syndroom (zie boven)
- abcederende ontsteking bij hidradenitis suppurativa nno
 
 
Referenties
1. Lindor NM, et al. A new autosomal dominant disorder of pyogenic sterile arthritis, pyoderma gangrenosum, and acne: PAPA syndrome. Mayo Clin Proc 1997;72(7):611-615.
2. Brenner M, et al. Targeted treatment of pyoderma gangrenosum in PAPA (pyogenic arthritis, pyoderma gangrenosum and acne) syndrome with the recombinant human interleukin-1 receptor antagonist anakinra. Br J Dermatol 2009;161(5):1199-1201.
3. Braun-Falco M, et al. Pyoderma gangrenosum, acne, and suppurative hidradenitis (PASH) - a new autoinflammatory syndrome distinct from PAPA syndrome. JAAD 2012;66:409-415.
4. Marzano AV, et al. Association of pyoderma gangrenosum, acne, and suppurative hidradenitis (PASH) shares genetic and cytokine profiles with other autoinflammatory diseases. Medicine (Baltimore) 2014; 93: e187.x
5. Marzano AV, et al. Pyogenic arthritis, pyoderma gangrenosum, acne, and hidradenitis suppurativa (PAPASH): a new autoinflammatory syndrome associated with a novel mutation of the PSTPIP1 gene. JAMA Dermatol 2013;149:762-764.
6. van Rappard DC, Mekkes JR. Hidradenitis suppurativa not associated with CARD15/NOD2 mutation: a case series. Int J Dermatol 2014; 53: e77-9.
7. van Rappard DC, Starink MV, van der Wal AC, de Rie MA, Mekkes JR. Four cases of plaque form hidradenitis suppurativa. J Eur Acad Dermatol Venereol 2015 (submitted).
 
 
Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, AMC, Amsterdam.

04-06-2016 (JRM) - www.huidziekten.nl W3C-html-4.01-valid

web counter