SCHAAMLUIS / PEDICULOSIS PUBIS (Phthiriasis pubis) home ICD10: B85.3

Schaamluis (Pthirus pubis, Pediculosis pubis, platjes) is een ectoparasitaire infectie waar wereldwijd naar schatting 2-10% van de populatie mee geïnfesteerd is. Het veroorzaakt jeuk maar verder weinig klachten. De schaamluis brengt geen ziekten over. Schaamluis is overdraagbaar via sexueel contact, en het vaststellen ervan is een reden om alert te zijn op SOA's. Schaamluis heeft zich evolutionair zo ontwikkeld dat het bijna alleen voorkomt in de haren van de schaamstreek, en in mindere mate in de wimpers en overig lichaamshaar. De laatste jaren is er een opvallende daling van het aantal gevallen van schaamluis omdat het sinds circa 2000 in de mode is om schaamhaar zoveel mogelijk weg te scheren. De natuurlijke epitoop van de schaamluis verdwijnt dus, en sommigen pleiten er voor om het diertje uit te roepen tot bedreigde diersoort.

De schaamluis (Phtirus pubis) De schaamluis (Phtirus pubis)
Schaamluis Schaamluis

De schaamluis (Phtirus pubis) De schaamluis (Phtirus pubis)
Schaamluis Schaamluis

De schaamluis oftewel Pthirus pubis is taxonomisch als volgt ingedeeld: Stam: Arthropoda (Geleedpotigen), Onderstam: Hexapoda (Zespotigen), Klasse: Insecta, (Insecten), Orde: Phthiraptera (Parasitaire luizen), Familie: Pediculidae (Mensenluizen), Geslacht: Pthirus, Soort: Pthirus pubis. De luizen (1-3 mm), evenals de neten (0.3-0.8 mm), zijn met het blote oog waar te nemen. De diagnose is dan ook gemakkelijk te stellen door het zien van de luis en de neten. De neten zijn te zien als zwarte puntjes aan de basis van de haarschacht. De volwassen vrouwelijke parasiet produceert ongeveer 4 neten per dag. Deze neten komen na 5 tot 10 dagen uit en ontwikkelen zich via 3 nimfstadia in 10 dagen tot volwassen luizen, die zich vrijwel direct gaan voortplanten. De nimfen en volwassen luizen voeden zich met bloed van de gastheer. Een volwassen luis leeft maximaal ongeveer 30 dagen. Zonder contact met de huid is dit slechts 24-36 uur.
De luis vertoont weinig neiging om het geïnfesteerde lichaam te verlaten. Besmetting via kleding, lakens en WC-brillen komt daarom ook niet veel voor. De meest gebruikelijk transmissieroute is via intiem lichamelijk contact. Om die reden wordt infectie met de schaamluis, net als de schurftmijt, dan ook tot een seksueel overdraagbare aandoening gerekend.

Klinisch beeld, klachten:
Minimaal 5 dagen na het oplopen van de infectie ontstaan de eerste klachten. Deze klachten worden veroorzaakt door de beten van de luis, waarop na enkele dagen een allergische reactie ontstaat, gepaard gaande met jeuk. Door krabben kunnen erytheem en lokale ontsteking ontstaan, met secundaire bacteriële huidinfecties als mogelijk gevolg. Karakteristiek zijn de grijsblauwe plekjes op de huid (maculae coeruleae) op de plaats van de beten. Er zijn aanwijzingen dat de symptomen bij langer bestaande infestaties afnemen door het afnemen van de allergische reactie.

Preventieve maatregelen:
Als bij een persoon schaamluis wordt gevonden dan is het nodig om seksuele contacten van de afgelopen 2 maanden te waarschuwen. De contacten moeten worden mee behandeld ongeacht of er klachten zijn of niet. Als partners gelijktijdig worden mee behandeld kan 12 uur na behandeling weer seksueel contact plaatsvinden. Textiel dient behandeld te worden door te wassen met een totaalwasmiddel (geen fijnwas of kleurwasmiddel) bij een temperatuur van minimaal 60 °C. In plaats van wassen volgens deze methode kan men ook gebruikte kleding, beddengoed en handdoeken stomen of chemisch reinigen. Ook kan gebruikte textiel een week in een afgesloten plastic zak bewaard worden of 24 uur in een afgesloten zak in de vriezer gelegd worden.

Therapie:
Schaamhaar en binnenzijden van de bovenbenen insmeren met Permetrine 5% crème. Overige plekken die geïnfesteerd zijn moeten gelijktijdig meebehandeld worden. Hoewel bij de behandeling zowel neten, luizen als nimfen worden gedood (binnen 12 uur na behandeling) kan het bij ernstige infestatie verstandig zijn om de behandeling na een week te herhalen. Bij infestatie van de wimpers kan worden behandeld met vaseline (verstikkend) 2 maal daags gedurende 10 dagen, of de neten en luizen kunnen met een pincet of met de vingernagels verwijderd worden.

R/ Loxazol (permetrine 5%) crème. Tube à 30 g. De crème aanbrengen op aangedane gebied. Doodt luizen en neten bij éénmalige toediening omdat het in het haar achterblijft ondanks wassen en 8 dagen lang bescherming geeft tegen herinfecties.
R/ Prioderm lotion (malathion 0.5%), 110 ml (is handig voor deze lokalisatie) of Prioderm shampoo (malathion 1%), 40 g, of Noury hoofdlotion (malathion 0.5%), 100 ml. Sterk behaarde personen dienen ook dijbenen, oksels en romp te behandelen.
R/ Paraspeciaal spray (bioalletrine/piperonylbutoxide) spray is niet meer opgenomen in het geneesmiddelenkompas maar is een OTC receptvrij product dat bij de drogist of apotheek nog verkrijgbaar is.


patientenfolder


Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, AMC, Amsterdam.

26-08-2011 (JRM) - www.huidziekten.nl W3C-html-4.01-valid

web counter