SHIITAKE DERMATITIS home ICD10: T62.0

Shiitake dermatitis is een huidreactie op toxinen uit een paddestoel, de Shiitake (Lentinus edodes). Typisch zijn lineaire of zweepslag-vormige erythemateuze laesies (soms papuleus, vesiculeus, erythematosquameus) op de romp en extremiteiten. Dit type rash wordt ook wel flagellate dermatitis genoemd (flagellare = geselen) en komt ook voor t.g.v. bleomycine. Het werd voor het eerst beschreven in 1977 door Nakamura in Japan, maar inmiddels is de shiitake paddestoel de tweede meest geconsumeerde paddenstoel ter wereld, ook in Nederland toenemend populair, en dus verschijnen ook hier de eerste patiënten. De shiitake bevat lentinan, een polysaccharide met mogelijk cholesterol- en bloeddrukverlagende en cytostatische eigenschappen. Lentinan is een thermolabiel toxine, als de paddestoel tijdens bereiding goed gekookt wordt treedt de toxische reactie niet op, bij inname van (half-) rauwe paddestoelen wel.


Shiitake dermatitis Shiitake dermatitis
Shiitake dermatitis (DOJ) Shiitake dermatitis (DOJ)

Shiitake Shiitake
Shiitake paddestoel Shiitake paddestoel


Diagnostiek:
De diagnose wordt gesteld op het klinisch beeld (flagellate dermatitis patroon) en de anamnese. Epicutaan en intracutaan allergisch onderzoek is niet zinvol.

PA:
Een biopt is niet nodig en niet-specifiek (spongiose, dermaal oedeem, perivasculair lymfohistiocytair infiltraat, eosinofiele granulocyten).

DD: bleomycine reactie (dermatitis flagellata door bleomycine), urticaria factitia, fytofotodermatitis, dermatitis artefacta, digitate dermatosis, dermatomyositis.

Therapie:
Expectatief, meestal gaat het in enkele weken vanzelf over. Antihistaminica, topicale en orale corticosteroïden hebben weinig invloed op het beloop. De laesies laten meestal geen post-inflammatoire hyperpigmentatie achter, zoals bij bleomycine wel gebeurt.


Referenties
1. Nakamura T. Toxicoderma caused bij shiitake. Jpn J Clin Dermatol1977;31:65-68.
2. Nakamura T. Shiitake (lentinus edodes) dermatitis. Contact Dermatitis 1992;27:65-70.
3. Kimyai-Asadi A, Tausk FA, Nousari HC. A patient with dermatomyositis and linear streaks on the back. Arch Dermatol 2000;136:667-670.
4. Mak RK, Wakelin SH. Shiitake dermatitis: the First case reported from a European country. Br J Dermatol 2006;154:800-801.
5. Garg S, Cockayne SE. Shiitake Dermatitis Diagnosed After 16 Years! Arch Dermatol 2008;144(9):1241-1242.
6. Girard C, Bessis D. Flagellate dermattitis. Arch dermatol 2010;146:1301.
7. Lapresta A, de Miguel R, Sánchez-Moya AI, Robuschi F, Cardona C. Dermatitis shiitake en una paciente española. Dermatology Online Journal 2011;17(12):16.
8. Sterneberg HMS, Dodemont SRP, van der Kleij AMJ, Vandevijver NMA, Gielen K. Shiitake dermatitis. Ned Tijdschr Dermatol Venereol 2012;22(6):362-364.


Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, AMC, Amsterdam.

19-10-2016 (JRM) - www.huidziekten.nl W3C-html-4.01-valid



web counter