|
PLAVEISELCELCARCINOOM |
 |
WAT IS EEN PLAVEISELCELCARCINOOM ?
Een plaveiselcelcarcinoom
is een vorm van huidkanker. Carcinoom is de medische
term voor kanker. Plaveiselcellen vormen de bekleding
van allerlei structuren in ons lichaam, en ook de huid
bestaat grotendeels uit plaveiselcellen. Een plaveiselcel-carcinoom
(Latijnse naam: carcinoma spinocellulare, Engelse
term: squamous cell carcinoma) is een vorm van
huidkanker die de diepte in kan groeien en onderliggende
weefsels kan beschadigen. Ook kan een plaveiselcel carcinoom
uitzaaien naar de lymfeklieren en andere organen (metastasen)
en men kan er aan overlijden als het niet tijdig wordt
verwijderd.
HOE ZIET EEN PLAVEISELCEL
CARCINOOM ER UIT ?
Het plaveiselcel
carcinoom begint meestal met een huidkleurig of lichtrood
bultje. Dit bultje wordt langzaam groter, en het kan
pijn veroorzaken. Een plaveiselcel carcinoom kan er
ook uitzien als een wondje, dat geleidelijk groter wordt.
Een plaveiselcel carcinoom wordt in het begin niet altijd
gemakkelijk herkend. Het plaveiselcel carcinoom kan
overal op het lichaam voorkomen. Maar het komt het meest
voor op plaatsen die aan zonlicht worden blootgesteld,
zoals het gezicht (schedelhuid, oren, lippen) de handruggen,
en de onderbenen en onderarmen.
![Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare (klik op foto voor vergroting) [bron: www.huidziekten.nl] Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare](../../afbeeldingen/plaveiselcelcarcinoom-1z.jpg) |
![Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare (klik op foto voor vergroting) [bron: www.huidziekten.nl] Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare](../../afbeeldingen/plaveiselcelcarcinoom-2z.jpg) |
![Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare (klik op foto voor vergroting) [bron: www.huidziekten.nl] Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare](../../afbeeldingen/plaveiselcelcarcinoom-3z.jpg) |
|
plaveiselcel carcinoom |
plaveiselcel carcinoom |
plaveiselcel carcinoom |
![Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare (klik op foto voor vergroting) [bron: www.huidziekten.nl] Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare](../../afbeeldingen/plaveiselcelcarcinoom-lip-2z.jpg) |
![Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare (klik op foto voor vergroting) [bron: www.huidziekten.nl] Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare](../../afbeeldingen/plaveiselcelcarcinoom-oorz.jpg) |
![Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare (klik op foto voor vergroting) [bron: www.huidziekten.nl] Plaveiselcelcarcinoom, carcinoma spinocellulare](../../afbeeldingen/plaveiselcelcarcinoom-handz.jpg) |
|
plaveiselcel carcinoom lip |
plaveiselcel carcinoom oor |
plaveiselcel carcinoom |
Oppervlakkige variant: ziekte van Bowen
Er bestaat ook een oppervlakkige vorm van plaveiselcel
carcinoom, die niet erg gevaarlijk is en eenvoudig te
behandelen is. Deze vorm heet intra-epidermaal plaveiselcelcarcinoom
of ziekte van Bowen. Het oppervlakkige
plaveiselcelcarcinoom van Bowen ziet eruit als een rood,
schilferend plekje dat enigszins ruw aanvoelt. Het plekje
kan zeer langzaam groter worden en veroorzaakt geen
klachten.
![Morbus Bowen (Intra-epidermaal spinocellulair carcinoom) (klik op foto voor vergroting) [bron: www.huidziekten.nl] Morbus Bowen](../../afbeeldingen/morbus-bowen-1z.jpg) |
![Morbus Bowen (Intra-epidermaal spinocellulair carcinoom) (klik op foto voor vergroting) [bron: www.huidziekten.nl] Morbus Bowen](../../afbeeldingen/morbus-bowen-9z.jpg) |
![Morbus Bowen (Intra-epidermaal spinocellulair carcinoom) (klik op foto voor vergroting) [bron: www.huidziekten.nl] Morbus Bowen](../../afbeeldingen/morbus-bowen-2z.jpg) |
|
ziekte van Bowen |
ziekte van Bowen |
ziekte van Bowen |
HOE ONTSTAAT EEN PLAVEISELCELCARCINOOM
?
De zon is de grote boosdoener. Het
plaveiselcel carcinoom ontstaat vooral door langdurige
blootstelling aan zonlicht. Het ultraviolet licht beschadigt
het DNA van cellen, waardoor kwaadaardige tumoren kunnen
ontstaan. Daarom wordt het plaveiselcel carcinoom ook
het meest gezien op plaatsen die de hele dag in het
licht komen, zoals het gezicht en de handruggen. Mensen
met een lichte huid kunnen slechter tegen de zon en
hebben een hogere kans op het krijgen van huidkanker.
Dit geldt ook voor het plaveiselcel carcinoom.
Een plaveiselcel carcinoom kan ook ontstaan in langdurig
bestaande wonden. Ook kan een plaveiselcel carcinoom
ontstaan in wratten (vooral genitale wratten) veroorzaakt
door bepaalde wrattenvirussen (humaan papilloma virus).
Ook bij patiënten waarbij de afweer gestoord is, bijvoorbeeld
omdat ze een donornier hebben waarvoor ze prednison
of andere middelen slikken die het immuunsysteem onderdrukken,
hebben een verhoogde kans op het krijgen van een plaveiselcel
carcinoom.
HOE WORDT DE DIAGNOSE
GESTELD ?
De diagnose wordt gesteld
op het beeld, op hoe het er uitziet. Het is niet altijd
makkelijk te herkennen, zeker niet als het een klein
bultje of wondje is. Daarom is het nodig om de verdenking
te bevestigen door middel van microscopisch onderzoek.
Hiervoor wordt onder lokale verdoving, met verdovingsprikken,
een biopt afgenomen. Een biopt
is een stukje weefsel dat uit de plek wordt gestanst
met een klein rond instrument dat op een appelboortje
lijkt. Soms wordt gelijk de hele tumor er uitgesneden
en opgestuurd voor onderzoek. Als aanvullend onderzoek
wordt onderzocht of de lymfeklieren in de omgeving vergroot
aanvoelen. Als dat zo is kan er met een echo gekeken
worden naar de lymfklieren, en er kan met een naald
in worden geprikt (lymfklierpunctie) om materiaal af
te nemen. In uitzonderlijke gevallen wordt een röntgenfoto
van de longen gemaakt om een eventuele uitzaaiing vast
te stellen.
WAT IS DE BEHANDELING
?
Chirurgie De eerste
keus behandeling van een plaveiselcelcarcinoom van de
huid is operatief verwijderen. Dit gebeurt meestal onder
plaatselijke verdoving en wordt gedaan door een dermatoloog
of een (plastisch) chirurg. Bij het uitvoeren van de
ingreep wordt gestreefd naar een zo gunstig mogelijk
cosmetisch resultaat. Maar het is belangrijk dat het
carcinoom volledig wordt verwijderd, inclusief een randje
gezond weefsel er om heen. Om er zeker van te zijn dat
de tumor helemaal verwijderd is wordt het verwijderde
weefsel altijd microscopisch onderzocht. Als het carcinoom
niet met zekerheid volledig is weggenomen, of met een
te krappe marge er om heen, dan moet de ingreep opnieuw
worden uitgevoerd.
Bestraling (radiotherapie)
Radiotherapie is ook een effectieve behandelingsmethode.
Het gebied waar de tumor zit wordt bestraald. Het bestralingsapparaat
wordt zo ingesteld dat de stralen oppervlakkig blijven
en geen schade in de diepte veroorzaken. Ook wordt de
hoeveelheid straling verdeeld over meerder afspraken.
Dat betekent dat men heel vaak naar het ziekenhuis moet
komen voor de bestraling, veel vaker dan bij de operatieve
behandeling.
Overige methoden
Andere technieken om een tumor te verwijderen
zijn bevriezen door middel van vloeibare stikstof, of
wegbranden met een elektrisch apparaat (elektrocoagulatie).
Deze technieken zijn niet de eerste keus en worden alleen
in speciale omstandigheden toegepast.
Behandeling van oppervlakkig plaveiselcelcarcinoom
(ziekte van Bowen) Het oppervlakkige plaveiselcelcarcinoom
(ziekte van Bowen) kan op verschillende manieren worden
behandeld. Het kan worden verwijderd met een operatie,
maar het kan ook worden bevroren met vloeibare stikstof
of worden ingesmeerd met een crème die een celdelingremmend
geneesmiddel bevat (Efudix crème). Ook kan het oppervlakkige
plaveiselcelcarcinoom worden behandeld door het weg
te krabben (curettage) en de oppervlakkige wond vervolgens
dicht te schroeien. Een nieuwe en effectieve behandeling
is de fotodynamische therapie. Daarbij wordt de afwijking
eerst ingesmeerd met een lichtgevoelige stof, die vooral
in de carcinoomcellen wordt opgenomen. Enkele uren later
wordt de afwijking belicht met een intensieve lichtbron.
Hierdoor worden de carcinoomcellen die de lichtgevoelige
stof hebben opgenomen vernietigd, terwijl de normale
gezonde cellen blijven leven.
NACONTROLE
Na de behandeling van een plaveiselcel
carcinoom worden meestal regelmatige controle afspraken
gemaakt gedurende minimaal 5 jaar. Tijdens de controles
wordt de behandelde plek nagekeken, maar er wordt ook
gecontroleerd of er nieuwe tumoren op andere plekken
zijn ontstaan.
WAT ZIJN DE VOORUITZICHTEN
?
De vooruitzichten zijn goed. Als het
carcinoom volledig is verwijderd zullen naderhand vrijwel
nooit problemen optreden. Bij een klein deel van de
patiënten (circa 4%) kan het carcinoom uitzaaien naar
de lymfeklieren of andere organen. Dit gebeurt vooral
bij carcinomen die heel groot zijn (en dus te laat ontdekt
of te laat behandeld) en bij carcinomen op de oren of
de lippen. Als uitzaaiing is opgetreden zijn de vooruitzichten
veel minder gunstig. Aanvullende chirurgische behandeling
of radiotherapie en eventueel chemotherapie zijn dan
nodig. Uiteindelijk kan iemand overlijden als gevolg
van een uitgezaaid plaveiselcelcarcinoom. In een grote
studie uit 2008 bij patiënten met een plaveiselcel carcinoom
van de huid bleek uiteindelijk circa 1% van de patiënten
aan de gevolgen van het carcinoom te zijn overleden.
De vooruitzichten van het oppervlakkige plaveiselcelcarcinoom
(ziekte van Bowen) zijn zeer gunstig. Deze vorm veroorzaakt
vrijwel nooit ernstige gezondheidsproblemen. Langdurige
controle na behandeling is dan ook niet nodig.
WAT KUNT U ZELF NOG DOEN ?
Na behandeling van een plaveiselcel carcinoom
is het belangrijk de huid goed in de gaten te houden.
Als er een bultje of wondje ontstaat dat niet binnen
enkele maanden vanzelf weer verdwijnt, is het verstandig
de huisarts of dermatoloog te raadplegen. Dat moet u
ook doen als u een vergroting opmerkt van lymfeklieren.
Ook moet u zorgen dat u minder schade door zonlicht
oploopt. Blijf niet te lang in de zon, voorkom zonverbranding,
gebruik een zonnebrandcrème met een factor 15 of hoger.
Draag zonodig een hoofddeksel (b.v. een pet voor mannen
met een kale schedel).
|