BLEOMYCINE INDUCED FLAGELLATE ERYTHEMA home ICD10: L27.0

Bleomycine induced flagellate erythema (flagellate dermatitis) is een specifieke bijwerking van beomycine, waarbij lineaire erythemateuze (in acuut stadium) of gehyperpigmenteerde laesies ontstaan. Bleomycine is een cytostaticum dat meerdere huidafwijkingen kan veroorzaken zoals nagelafwijkingen (o.a. verkleuringen), sclerodermiforme veranderingen, erytheem, zwellingen ge├»nduceerd door druk of krabben, blaren, nodi en noduli, palmoplantaire ulcera, pijnlijke en/of gezwollen vingertoppen, paresthesi├źn, haaruitval, hyperkeratotische verruceuze plaques, Raynaud fenomeen, jeuk, en stomatitis. Ook sommige andere cytostatica zoals peplomycine en docetaxel kunnen dit soort bijwerkingen veroorzaken (zie: huidafwijkingen door cytostatica).

flagellate erythema als bijwerking van bleomycine flagellate erythema als bijwerking van bleomycine flagellate erythema als bijwerking van bleomycine
flagellate erythema flagellate erythema flagellate erythema


Bleomycine-induced flagellate dermatitis (flagellate erythema) komt vooral voor op het bovenlichaam, rug en borst, soms ook op de bovenbenen. Jeuk is een begeleidend verschijnsel. In het begin kunnen de laesies urticarieel zijn en lijken op urticaria factitia. Later treedt meestal hyperpigmentatie op, ook bij lichtere huidtypen. Het komt vaak voor (8-66%) en kan kort na (enkele uren) tot 9 weken na de gift ontstaan. Het mechanisme is niet precies duidelijk. Een hypothese is dat het in begin vooral jeuk is met een dermografie reactie op krabben, waardoor door de lokale vasodilatatie en verhoogde vasopermeabiliteit het cytostaticum lokaal extravasaal komt en de schade aanricht. Het is niet zeker of dat zo is, de opmerkelijke lineaire patronen die gezien worden zijn niet altijd te verklaren vanuit alleen maar krabeffecten. Een vergelijkbaar beeld kan ontstaan door het eten van half rauwe Shiitake paddenstoelen (Shiitake dermatitis).

Histologie:
Pigment en melanofagen in de dermis, toename aantal melanosomen in de keratinocyten (EM), hyperkeratose, parakeratose, acanthose, spongiose, aantasting van de basale laag, lymfohistiocytair ontstekingsinfiltraat.

Therapie:
Geen, expectatief. Trekt na verloop van tijd vanzelf weg.
Eventueel jeukbestrijding met antihistaminica.


Referenties
1. Cortina P, Garrido JA, Tomas JF, Unamuno P, Armijo M. 'Flagellate' erythema from bleomycin. Dermatologica 1990;180:106-109.
2. Guillet G, Guillet MH, de Meaux H, Gauthier Y, Sureve-Baseille JE, Geniaux M, et al. Cutaneous pigmented stripes and bleomycin treatment. Arch Dermatol 1986;122:381-382.
3. Cortina P, Garrido JA, Tomas JF, Unamimo P, Armijo M. 'Flagellate' erythema from Bleomycin with histopathological findings suggestive of inflammatory oncotaxis. Dermatologica 1990;180:106-109.
4. Duhra P, Ilchyshyn A, Das RN. Bleomycin-induced flagellate erythema. Clin Exp Dermatol 1991;16:216-217.
5. Tallon B, Lamb S. Flagellate erythema due to docetaxel. Clin Exp Dermatol 2008;33:276-277.


Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, AMC, Amsterdam.

31-12-2007 (JRM) - www.huidziekten.nl W3C-html-4.01-valid



web counter