ORALE ULCERATIES home ICD10: K12.0

Orale ulceraties kunnen vele oorzaken hebben. De meest voorkomende oorzaak is de gewone afte (stomatitis aphthosa) die vaak spontaan ontstaat zonder duidelijke oorzaak en ook weer geneest binnen 1-2 weken. Orale ulceraties kunnen worden onderverdeeld in primair (rechtstreeks veroorzaakt door een lokaal proces) en secundair (ontstaan in het kader van een algemene aandoening).

Primaire oorzaken zijn b.v. een fysisch trauma (door tanden, gebit, botjes, toast, tandenpoetsen, etc), geneesmiddelen (lokale chemische irritatie, b.v. door aspirine e.a. geneesmiddelen), contactallergie (stomatitis venenata, stomatitis allergica), infectie met bacteriën (lues, TBC, GO, trench mouth, stomatitis Plaut-Vincent, e.a.), mycosen / fungi (Candida, blastomycosis, sporotrichosis), histoplasmosis, cryptococcosis, viridae zoals Herpes simplex I en II (stomatitis herpetica), H. zoster, Coxsackie virussen (hand foot and mouth disease), en ulcererende huidziekten zoals orale lichen planus en SLE. Een klein letsel kan makkelijk overgaan in een pijnlijk ulcus (aft), waarschijnlijk is een combinatie van in mondflora normaal aanwezige bacteriën (Fusobacterium, Borrelia vincenti, en Bacteroides melanogenicus) daarvoor verantwoordelijk.

Orale ulceraties kunnen ook secundair zijn aan systeemziekten, (myeloproliferatieve ziekten, maligniteiten, diabetes, uremie, infectieziekten, graft versus host disease), mucocutane syndromen (erythema multiforme, Stevens Johnson syndroom, Behçet's syndroom, Reiter's syndroom, lupus erythematosus), vesiculobulleuze dermatosen (pemphigus, Hailey Hailey, parapemphigus), darmziekten (colitis ulcerosa, Crohn, coeliakie, eosinofiele gastroenteritis), pyoderma gangrenosum, pyostomatitis vegetans, allergische en toxische reacties, geneesmiddelenreacties, voedingsdeficiënties (foliumzuur, ijzer, vitamine B12), en congenitale immuundeficiënties.

Naast deze primaire en secundaire ulceraties, die meestal self-limiting zijn danwel verdwijnen na eliminatie van de oorzaak, bestaat er de recurrente stomatitis aphtosa, met hinderlijke, soms zeer uitgebreide recidiverende ulceraties in de mondholte (zie onder aften). Zie ook het overzicht van de meest voorkomende afwijkingen in de mondholte.

Stomatitis aphthosa Pyoderma gangrenosum Pyostomatitis vegetans
stomatitis aphthosa pyoderma gangrenosum pyostomatitis vegetans

Behçet's syndroom Graft versus host disease Toxische epidermale necrolyse (TEN)
Behçet's syndroom graft verus host disease Stevens Johnson syndroom


Auteur(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatoloog, AMC, Amsterdam.

18-04-2017 (JRM) - www.huidziekten.nl W3C-html-4.01-valid



web counter